Laboratuvarlar

Nitelikli hasta bakımının merkezinde Ulusal Sağlık Hizmetlerinin kalitesi yer alır. Bu kaliteyi oluşturan uygulamalar arasında transfüzyon tıbbı da bulunur Bu nedenle hastane hizmet birimleri arasında kan transfüzyon komitesinin tesisi bir zorunluluk ve her hastane için transfüzyon servisleri de artık bir gerekliliktir.

Sağlık Bakanlığının 13 Ocak 1983 tarih ve 17927 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’ne göre yöneticilerin çalışmalarını kolaylaştırmak ve koordinasyonu sağlamak amacı ile tüm hastanelerde “Hastane Konseyi” ve eğitim hastanelerinde de “Eğitim Planlama Koordinasyon Kurulu” kurulması; Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Transfüzyon Komitesinin 07 Ekim 1996 tarih 17728 sayılı Uygulama Talimatlı Genelgesi doğrultusunda da kan ve kan ürünlerinin kullanımı alanında çalışmalar yapmak, uygulamaların geliştirilmesini sağlamak ve karşılaşılan sorunları çözmek amacı ile Transfüzyon Komitelerinin kurulması istenilmiştir. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Transfüzyon Komitesi de bu genelgeler doğrultusunda oluşturularak ilk toplantısını 1997 yılında yapmıştır.

Transfüzyon Komitelerinde Sağlık Bakanlığı genelgesi doğrultusunda

  • Hastane yönetimi, kan merkezi ve kan ürünleri kullanılan tüm birimler temsil edilmeli,
  • Hastane başhekimi ya da yardımcısı komitede bulunmalı,
  • Kan bankası sorumlu hekimi mutlaka komite üyesi olmalı,
  • Cerrahi, Anesteziyoloji, Dahiliye, Pediatri, Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümlerinin temsilcileri ile hastanede mevcut ise Hematoloji, Onkoloji, Yenidoğan Ünitesi, Ortopedi, Nefroloji (hemodiyaliz), Kardiyovasküler Cerrahi, Kan Merkezi laboratuvar uzmanları komitede yer almalı,
  • Ayrıca, yoğun transfüzyon yapan servisler ile kan merkezinden birer temsilci hemşire ile istatistikler ve kayıtlar önem taşıdığından bir istatistik veya arşiv görevlisi de komitede bulunmalı,
  • İlaveten, konuya ilgi duyan herkesin toplantılara katılımına da izin verilmelidir.

Hastanenin kan kullanım politikasında doğrudan etkin olan kan merkezi sorumlu hekimi komitenin mutlak üyesi olmakla beraber başkan olması zorunlu olmayıp, hastanede hematoloji uzmanı var ise başkan olması tercih edilmelidir.

Hastane Transfüzyon Komitesi’nin Çalışma Esasları ve Görevleri de aynı genelgede belirlenmiştir. Buna göre;

Hastanedeki transfüzyon pratiğinin tüm yönleri Transfüzyon Komitesi tarafından gözden geçirilmeli, politikalar oluşturulmalı ve denetlenmelidir.

  • Komite kuruluşunu takiben hastanedeki mevcut kan ve kan ürünlerinin kullanım durumlarını incelemeli ve mevcut verilere göre çalışma stratejileri ve öncelikli girişimleri belirlemeli
  • Transfüzyon uygulamalarının denetlenmesi için kriterler geliştirmeli
  • Kan merkezinin istatistik raporları gözden geçirilip analiz edilmeli
  • Güvenli transfüzyonu sağlamak amacı ile;
    • Kan gruplaması, cross match, antikor tarama ve tanımlama çalışmalarında kullanılan yöntemler,
    • Transfüzyon ile bulaşan infeksiyonları önlemeye yönelik testlerde kullanılan yöntemler
    • Kan ve Kan Bileşenlerinin hazırlama tekniklerini ve hastanede kullanım oranları irdelenerek uygun politikalar oluşturulmalı
  • Hastanede gözlenen transfüzyon reaksiyonları değerlendirilmeli, önlemeye yönelik tedbirler alınmalı
  • Kan ve Kan Ürünleri kullanım durumu değerlendirilmeli, hasta bakımının kalitesini arttıracak şekilde düzenlenmeli
  • Kan merkezinin kan temini, kan alma, kan hazırlama ve kan işleme konularında yeterli ve güvenli çalışmasını sağlamak için gerekli personel ve ekipman durumu değerlendirilmeli ve eksikliklerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapılmalı
  • Transfüzyon yapılan servislerde işlemlerin tesbit edilen standartlara uygun yapılıp yapılmadığı düzenli aralıklarla denetlenmeli
  • Problem oluştuğu gözlenen konularda denetleme tekrarlanmalı ve iyi yönde gelişmeler takip edilmeli
  • Hastane personelinin transfüzyon pratiği konusunda eğitilmesi sağlanmalı, hizmet içi eğitimin sürekliliği takip edilmeli
  • Kalite güvencesi konusunda gerekli olan durumlarda hastanenin diğer komite ve komisyonlarına tavsiyelerde bulunmalıdır.

Komite yılda en az 4 kez, gerektiğinde daha sık toplanmalı, toplantılardan hastane personeli haberdar edilmeli, toplantıda alınan kararlar karar defterine kaydedilmeli ve raporlar hastane personeline sunulmalıdır.

03.05.2004 tarihinde üyeleri yeniden belirlenen (Ek: 1) ve 20.07.2004 tarihinde resmiyet kazanarak yeni üyeler ile ilk toplantısını 01.09.2004 de yapan Cerrahpaşa Hastane Transfüzyon Komitesi 03.08.2005 tarihinde yapacağı sekizinci toplantısına kadar gerçekleştirdiği aktiviteleri aşağıda başlıklar halinde sunmaktadır:

  • Kan ve Kan Ürünleri Hastane Ortak İstem Terminolojisi
  • Kan ve Kan Ürünleri İstem Formatları
  • Plasma Değişimi İstem Formatı
  • Transfüzyon Geri Bildirim Formatı
  • Hastane Transfüzyon Komitesi Eğitim Komisyonu oluşturulması (Ek: 2)
  • Eğitim Komisyonunun Fakülte içi Kan ve Kan Ürünleri Uygulama Standartı sağlamak üzere Ana Bilim Dalları ile ortak belirlenen günlerde Hekim ve Hekim Dışı Sağlık Personeli Eğitim Seminerleri başlatılması ve 03. 06. 2005 tarihinde ilkinin gerçekleştirilmesi (Katılım Belgeli)
  • Sürekli Tıp Eğitimi Etkinliği içinde “Herkes İçin Transfüzyon Tıbbı” başlıklı İki günlük Sempozyum ve Sempozyum Kitap basımının sağlanması
  • Sağlık Bakanlığı Kararı ile Cerrahpaşa Kan Merkezinin Hekim Dışı sağlık Personeli Eğitim Sertifikasyonu yetkisine ek olarak Pratisyen Hekim Sertifikasyon’u için de 15.07.2005 tarihinde seçilmesi ve Eğitim Programının Transfüzyon Komitesi Eğitim Komisyonu ile beraber yürütülmesi
  • Her Bilim Dalı için Kan ve Kan Ürünleri Kullanım Rehberleri oluşturulması için ilk planda “The Clinical Use of Blood Hand Book” kitabının Tükçe’ye çevirisi için 27.04.2005 tarihindeki ilk yazışmaları takiben WHO ile 04.05.2005 tarihinde anlaşılarak tüm basım haklarının alınması ve çevirinin komite üyeleri tarafından hızla tamamlanması
  • Türkiye Kızılay Derneğinin de ülke genelinde eğitim amaçlı olarak aynı cep/el kitabından yararlanmak üzere yaptığı iş birliği istemi doğrultusunda basım hakları komitemizde mahfuz kalmak üzere kitap baskısının Dernek tarafından sağlanması
  • Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Transfüzyon Komitesi Web sayfası açılması
  • Transfüzyon Komiteleri otolog kan kullanımını arttırarak ve gereksiz transfüzyonları engelleyerek gereksinimi olanlara yeterli kan teminini de sağlamada etkili olabilecek aynı amaçla donör kazanım programları geliştirmek
  • Kan ve kan ürünlerinin Ulusal Rehberler ya da gelişen Bölgesel Rehberleri izleyerek uygulanmalarını sağlamak
  • Hastane kan transfüzyon politikalarını oluşturmak
  • Kan ve kan ürünlerinin doğru ve uygun tüketimini sağlamak üzere hemen ya da geriye dönük olarak transfüzyon klinik değerlendirmelerini yapmak
  • Transfüzyon pratiğinde tüm kurum içinde doğru tıbbı yaklaşımları benimsetmek
  • Kan ve kan ürünleri transfüzyonunu takiben gelişen her hangi bir ters/istenmeyen etki varlığında inceleyerek önleyici ya da giderici eylemleri oluşturmak
  • Transfüzyon politikaları temelinde kan bankası çalışanları, hemşireler, eczacılar gibi ilgili tüm personelin ve gerekli oldukça klinisyenlerin eğitimi için katılım belgeli eğitim programları/kursları düzenlemek olarak özetlenebilir.




Yaş: 18–65 yaş arası her sağlıklı erişkin kan verebilir.

Sıklık: Erkekler, en sık 2 ayda bir; kadınlar ise, en sık 3 ayda bir olmak üzere ve yılda toplam 3–4 üniteyi geçmemek koşuluyla kan verebilirler.

Vücut Ağırlığı: 50 kg’ın üzerinde olan herkes kan bağışı yapabilir.

Miktar: Bağışlanan kan standart olarak 450 mL’dir. İnsan vücudunda toplam 5000–6000 mL kan olduğu düşünülürse, bu miktar, toplam kan hacminin sadece % 7,5-9’u kadardır. Kan bağışı sonrası eksilen sıvı hacmi, damar dışındaki sıvının, damar içine geçmesiyle saatler içerisinde karşılanır. Hücrelerin yenilenmesi süreci ise, 2 ay kadardır.

Anemi: Kansızlık kan bağışı için engeldir. Günlük yaşamın olağan sayılabilecek ve çoğunlukla psikolojik kaynaklı olan halsizlik, bitkinlik gibi durumlar, anemi (Kansızlık) olarak algılanmamalıdır. Anemi tanısı, kan testleriyle yapılmaktadır. Kan bağışı için kriter hemoglobin değeridir. Bu değer, Erkeklerde 13,5 g/dL’nin; Kadınlarda ise, 12,5 g/dL’nin üzerinde ise, kan bağışı yapabilirsiniz. Kan merkezlerinde, hemoglobin tayini yapılmakta ve hemoglobin düzeyiniz uygunsa kan alınmaktadır.

Saklama: Kanın saklanma süresi, torba içindeki antikoagülan (Pıhtılşamayı engelleyici) sıvının niteliğine bağlıdır. Bugün kullanılmakta olan torbalarda bu süre 35–42 gün kadardır ve bu süre, kanın kullanımı için fazlasıyla yeterli bir depolama süresidir.

Sterilite: Kan torbaları, tek kullanımlık ve steril olarak imal edilmektedir. Bu sebeple, kan bağışı sırasında donöre herhangi bir hastalık bulaştırılması söz konusu değildir.

Yan Etki: Kan bağışının, kilo aldırma, zayıflatma, halsiz bırakma, kaşıntı ve bağımlılık gibi yan etkileri yoktur.

İlaç Kullanımı: Almış olduğunuz ilaçlar, kanınıza geçmektedir. Bu ilaçlardan bazıları kan bağışı yapmaya engeldirler. Kan bağışından önce, eğer sağlığınız açısından mecbur değilseniz, ilaç almayınız. Almak durumundaysanız, kan verip veremeyeceğinizi kan merkezi doktorlarımıza danışabilirsiniz.

  1. Aspirin kullanımı: Kan bağışına engel değildir. Sadece, trombosit amaçlı kan alımında veya tromboferezde dikkat edilmelidir.
  2. Tegison (Sedef hastalığında kullanılan bir ilaç) kullananlar, ilacı kestikten 3 yıl sonra kan verebilir.
  3. Accutan veya benzeri retinoik asit türevi ilaçları kullananlar, ilacı bıraktıktan 4 hafta sonra donör olabilir. Faktör konsantresi kullananlar, donör olamazlar.

Tansiyon: Sistolik kan basıncı 180 mmHg’yı, diastolik kan basıncı ise, 100 mmHg’yı aşmamalıdır.

Hastalıklar, Aşılar: Yine bazı hastalıklar da ilaçlar gibi kan bağışına sürekli veya belli bir dönem için engel oluşturmaktadır. Bu hastalıklara ilişkin bazı bilgiler aşağıda belirtilmiştir (Aşağıda olmayan hastalıklar için, bizi arayabilirsiniz).

  1. Hepatit B (Hiçbir zaman kan veremezler)
  2. Hepatit C (Hiçbir zaman kan veremezler)
  3. AIDS (Hiçbir zaman kan veremezler)
  4. Sıtma (Tedavinin sağlanmasından 3 yıl sonradan itibaren kan verebilirler)
  5. Frengi geçiren hastalar, iyileşmeden 1 yıl sonra kan verebilirler.
  6. Creutzfeldt-Jacob hastalığı olanlar, hiçbir zaman kan veremez.
  7. Tüberküloz (Tedavinin sağlanmasından 2 yıl sonra kan verebilirler)
  8. Diabet (İnsülin kullananlar veremez)
  9. Anemi (Anemi teşhisi konmuş kişiler kan bağışçısı olamazlar)
  10. Gebeler kan veremez. Doğum veya gebeliğin sonlan(dırıl)masından 6 hafta sonra kan verebilirler. Emzirme yapılıyorsa emzirmenin sonuna kadar kan veremezler.
  11. Koroner kalp hastalığı, angina pektoris, ciddi kardiyak aritmi, serebrovasküler hastalıklar, arteriyal tromboz veya rekküren venöz trombozu olan kişiler kan veremezler.
  12. Allerji (Astım hastaları kan veremez. Polen allerjisi olanlar ise, sadece allerjileri oldukları dönemde kan bağışlayamazlar)
  13. Otoimmün hastalığı olanlar kan veremezler.
  14. Kanama diatezi (Kanama eğilimi) olanlar ömür boyu kan veremezler.
  15. Bronşit (Belirtisi olan kronik bronşit hastaları kan veremez)
  16. Kronik nefrit ve pyelonefritli hastalar kan veremez.
  17. Akut glomerulonefrit geçirmiş olanlar ise, iyileşmeden 5 yıl sonra bağış yapabilir.
  18. Malign (Habis) hastalığı olanlar, donör olarak kabul edilmezler.
  19. Brusella almış olanlar, tam iyileşmeyi takiben iki sene sonra kan bağışçısı olabilirler.
  20. Epilepsi hastaları ilaçsız hecmesiz 2 yıldan sonra kan verebilirler.
  21. Osteomyelit geçirmiş hastalar, tam düzelmeden 5 yıl sonra kan verebilirler.
  22. Cerrahi: Büyük ameliyatlardan sonra 6 ay boyunca kan bağışı alınmaz. Mide rezeksiyonu geçirenler ise, hiçbir zaman donör olamazlar.
  23. Transfüzyon: Kan veya kan ürünü alan donörler, 1 yıl boyunca kan veremezler.
  24. Attenüe virus aşısı yapılmış olanlar 3 hafta kan veremez (Suçiçeği, sarıhumma, kızamık, kızamıkçık, oral polio, kabakulak).
  25. Ölü bakteri aşısı olanlar, 5 gün donör olamazlar (Kolera, tifo, antrax).
  26. İnaktif virus aşısı ve toxoid alanlar ise 3 gün kan veremezler (Polio-injeksiyon, influenza, rabies, difteri, tetanoz)

Tüm işlemler yaklaşık bir saat sürmektedir. Kan merkezinde en az bir saat geçirmeyi planlayınız.

1. Kayıt: Kan merkezimize gelen kayıtlı donörler ya da donör adayları için ilk işlem, bilgisayar ortamında kayıtlarının alınmasıdır. Burada sizden kimlik bilgileri, adres ve telefon alınmaktadır.

2. Donör Sorgulama Formunun Doldurulması: Donör formunun doldurulması, kan bankacılığının temel ilkelerinden olan “Güvenli Kan” için oldukça önemli bir uygulamadır. Donör sorgulama formundaki soruları yanıtlamanız istenecektir. Size donör formu uygulamayan ve değerlendirmeyen yerlerde kan vermekten kaçınınız. Çünkü bu bir hastaya istemeden zarar vermenize neden olabilir.

3. Nabız, Tansiyon, Ateş ve Hb (Hemoglobin) Ölçümü: Donör formu doldurulduktan sonra, sıra, donör adaylarının Nabız, ateş, tansiyon ve hemoglobin ölçümlerine gelir. Kan bağışı için tansiyonun 180/100 mmHg değerlerinin, ateşin 37,5 derecenin altında olması gerekir. Hemoglobin düzeyi ise 12,5 gr/dL’nin üzerinde olmalıdır.

4. Hekim Kontrolü: Tüm bu verilerin toplanması, en çok 5–6 dakika kadar sürer. Donör formu ve yapılan ölçümler, kan bankası hekimi tarafından kontrol edilir ve donör adayı, hekim tarafından da onaylandıktan sonra kan bağışı yapabilir demektir. Tüm bilgiler bilgisayara kaydedildikten sonra barkod çıktısı alınarak sorgulama formunuz üzerine onay verilir ve kan alma odasına geçmeniz istenir. Bütün bu uygulamalardaki amaç, bağışladığınız kanın, o kanı alacak olan hastaya zarar verebilme riskini en aza indirgemektir. Bu nedenle “Güvenli Kan” ilkesinin iki temel bileşeni olan “Donör Formu” ve “Hekim Kontrolü” konularındaki hassasiyetimiz, olmazsa olmazlarımızdandır. Donör formu uygulanmayan ve hekim kontrolü yapılmayan bir yerde kesinlikle kan bağışı yapmayınız ve bu konuda yetkilileri mutlaka uyarınız.

5. Kan Bağışına Hazırlık: Kan bağışı için gerekli olan malzeme ve araçlar; bir adet kan torbası (Kanın içine alındığı tek kullanımlık torba), donör yatağı, kan çalkalama ve tartma cihazı ile kanın hijyenik bir ortamda alınmasını sağlayacak malzemelerden oluşur. Bir ünite kan 450 mL (mililitre) kadardır. Bu miktar, iki su bardağından biraz daha fazla hacim demektir. Ancak sağlıklı bir kişide 5000–6000 mL kan bulunduğu düşünülürse, alınan kan miktarı, kişinin toplam kanının %7–9 kadarını oluşturmaktadır ve bu da kişi için fark edilmeyecek düzeyde bir hacimdir.

6. Kan Bağışının Sona Ermesi: Kan Bağışı, 5–12 dakika arasında sürer.

7. Dinlenme: Kan bağışı biten donör, kan verdiği donör yatağında, hekimin önerisine göre olmak üzere en az 10 dakika kadar dinlenir.

8. Donöre Bağış Sonrası İkram: Dinlenme aşamasını tamamlamış olan kişiye meyve suyu, kahve, çay gibi içeceklerin yanı sıra bisküvi veya çikolatalı yiyecekler ikram edilir. Kişi, 5 dakika kadar bu kısımda ikram edilen yiyecek ve içecekleri aldıktan sonra, işyerine veya evine dönmeye hazır demektir.

9. Kan Verme Bilgileri: Kan bağışı biten donör kan grubu bilgileri ve kan verdiğine ait bilgileri içeren kartı alır 3 ay sonra tekrar gelmek üzere kan merkezinden ayrılır.


Hastane Transfüzyon Komitesi Üyeleri

Doç. Dr. Şeniz ÖNGÖREN

İç Hastalıkları Anabilim Dalı-Hematoloji Bilim Dalı Kan Merkezi Müdürü Hastane Transfüzyon Komite Başkanı

Doç. Dr. Cem AR

İç Hastalıkları Anabilim Dalı-Hematoloji Bilim Dalı

Prof.Dr. Mehmet Rıza ALTIPARMAK

İç Hastalıkları Anabilim Dalı-Nefroloji Bilim Dalı

Prof.Dr. Yıldız PERK

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı-Yenizdoğan Bilim Dalı

Prof.Dr. Yusuf TUNALI

Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı

Prof.Dr. Murat HANCI

Nöroşirürji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Pelin ÖCAL

Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

Prof.Dr. Gökhan İPEK

Kalp Damar Cerrahisi Anabilim Dalı

Prof.Dr. Akif TURNA

Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı

Prof.Dr. Mehmet VELİDEDEOĞLU

Genel Cerrahi Anabilim Dalı

Prof.Dr. Ciğdem PAPİLA

İç Hastalıkları Anabilim Dalı-Onkoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Tiraje CELKAN

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı-Hematoloji Bilim Dalı

Doç.Dr. Nuri AYDIN

Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı

Doç. Dr. İlker İnanç BALKAN

Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hast. Anabilim Dalı

Op. Dr. Semih BAĞHAKİ

Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı

 Başhekim Yardımcısı

Hem. Selma KAÇAR

Hemşirelik Hizmetleri Müdürü

Uzm.Hem. Ganime FIRAT

Kan Merkezi Müdürlüğü Sorumlusu Hemşiresi

Hem. Mehtap EFE

Kan Merkezi Müdürlüğü Hemovijilans Hemşiresi

Hem. Handan PASAT

Kan Merkezi Müdürlüğü Hemovijilans Hemşiresi

Ayşe Sarı

Kan Merkezi Müdürlüğü Laboratuvar Sorumlusu

Esma BAĞHAKİ

Kalite Koordinatörü

Hacer Burçak KALKAN

Süreç Takip



Adres: İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Monoblok Cerrahi Kısmı, Kan Merkezi Müdürlüğü
Telefon: +90 (212) 414 35 70
E-posta:  ctfkanmermd@istanbul.edu.tr
URL: 

İ. Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ

Doku Tiplendirme Laboratuvarı

Adres: İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,Cerrahi  Binası 0. Kat Organ Nakli Polikiliniği Karşısı
Telefon: 0212 414 30 00  Dahili: 21371

İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı; kurumsal/ulusal/uluslararası standartlara, kanun ve yönetmeliklere uygun olarak hizmet verilmesini ve hasta hakları ve etik ilkeler doğrultusunda gerekli laboratuvar hizmetlerinin karşılanmasını amaçlamış ve yapılanmış bir birimdir.

27 Temmuz 1967’de üniversite senatosu kararı ile resmen kurulan Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde laboratuvar hizmetlerinin güncel teknoloji ile tek merkezden verilmesi ilk kez 1971 tarihinde gündeme getirilmiştir. Laboratuvarın kurulması 1973 yılının Ocak ayında gerçekleşmiş ve yönetici olarak Prof. Dr. Fikret Biyal seçilmiştir. 1980 yılı Eylül ayında mevcut monobloktaki yerine taşınan laboratuvarın ismi 1988 yılında Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı olarak değiştirilmiş ve 2003 yılından itibaren modern donanıma kavuşmuştur.

Kaliteden ödün vermeden çağdaş teknolojiler kullanarak hizmet veren Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı’nın, kurulduğu günden günümüze kadar görev alan yöneticileri sırası ile; Prof. Dr. Fikret Biyal (1973-1987), Prof. Dr. Vecdet Tezcan (1988-1994), Prof. Dr. Birsen Ülkü (1994-1996), Prof. Dr. Gülten Aktuğlu (1996-2000), Prof. Dr. Münire Hacıbekiroğlu (2000-2007), Prof. Dr. Emel Zengin Ulakoğlu (vekaleten 2007-2009) ve Prof. Dr. Dildar Konukoğlu (2009-hâlen)’dur.

Günümüzde kaliteye verilen önem giderek artmaktadır. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı hasta ve klinisyen memnuniyetinin esas teşkil ettiği bir çalışma sistemini, kurumsal hedef olarak seçmiş; bu doğrultuda “Kalite” kavramını, belirleyici unsur ve hizmetin sonucunu tayin edici temel kriter olarak kabul etmiştir. Laboratuvarımızda, hedefe yönelik olarak “Kalite Yönetim Sistemi” ilkeleri doğrultusunda Kalite Yönetim Sistemi” kurulma çalışmalarına 2009 yılında başlanmıştır. Laboratuvarımız teşhis ve tedavi için tetkik hizmeti vermek, bilimsel araştırmaları ve eğitim çalışmalarını desteklemek ve bunlara ek olarak çalışanlarının memnuniyet düzeyini artırmak için Kalite Yönetim Sistemi ilkeleri çerçevesinde faaliyetlerini yürütmeyi hedeflemiştir.


Test

Kod

ALBUMİN*

46012

17 ALFA PROGESTERON

54003

ACE

46082

ACTH

54016

ADACIK (ISLET) HÜCRE ANTİKORU

38516

1,4 DELTA ANDROSTENODİON

54162

ANTİ-ENDOMİSYUM IGA

11133

ANTİ-ENDOMİSYUM IGG

50058

ANTİ-FOSFOLİPİT IGG

38648

ANTİ-FOSFOLİPİT IGM

38649

ANTİ-ALFA FETOPROTEİN (AFP)

38371

ANTİ-GAD ANTİKOR

38537

ANTİ-GLİADİN IGA

54303

ANTİ-GLİADİN IGG

54304

ANTİ-JO1

38657

ANTİ-KARDİYOLİPİN IGM

50005

ALKALEN FOSFATAZ ;ALP (KEMİĞE SPESİFİK)

50060

ALKALEN FOSFATAZ*

46014

ALANİN AMİNOTRANSFERAZ (ALT)*

527

ANTİ MÜLLERİEN HORMON(AMH)

98065

AMİLAZ*

112

ANTİNÜKLEER ANTİKOR (ANA)

37078

ANDROSTENODİON

54162

ANTİ CCP

907101

ANTİ DS-DNA

35004

ANTİ KARDİYOLİPİN IGG

50004

ANTİ TRİOGLOBİN

54062

ANTİ TPO

81129

ANTİ-İNSULİN ANTİKOR

535

ANTİTROMBİN III

38573

APTT*

34014

ANTİ-SCL 70

38656

ANTİ-SM

38654

ANTİ-SM/RNP

38655

ASO

42004

ASPİRİN TESTİ

666210

ANTİ-SSA

38652

TEST

KOD

ANTİ-SSB

38653

ASPARTAT AMİNOTRANSFERAZ(AST)

37164

B12 -VİTAMİN

548

BETA 2 MİKROGLOBÜLİN

54267

BETA HCG*

42007

BİLİRUBİN (DİREKT)*

919

BİLİRUBİN (TOTAL)*

920

BOS- KLOR

904

BOS- PROTEİN

911

BOS- ŞEKER

909

C- PEPTİT

54122

C-1 ESTERAZ İNHİBİTÖR

35016

C3

84538

C4

42012

CA 125

54269

CA 15-3

54270

CA19-9

54271

C-ANCA

81062

CEA (KARSİNOEMBİRYONİK ANTİJEN)

38305

CK/MB*

46027

CLOPİDOGREL

666211

CPK* (KREATİN KİNAZ)

46028

CRP*(C-REAKTİF PROTEİN)

574

D-DİMER*

34031

DEMİR

493

DHEA-S04

84539

DİGOKSİN

89546

EOSİNOFİLİK KATYONİK PROTEİN (ECP)

50036

FERRİTİN

468

FİBRİNOJEN*

34060

FK 506 TACROLİMUS

471

FOLAT DÜZEYİ

473

FOSFOR

46033

FREE KAPPA

11112

FREE LAMDA

81173

FREE BETA HCG

81432

FSH

54002

GAİTADA GİZLİ KAN*

44004

TEST

KOD

GAMA GLUTAMİL TRANSPEPTİDAZ*

49021

GEBELİKTE İKİLİ TARAMA (DOWN RİSKİ)

81408

GEBELİKTE ÜÇLÜ TARAMA (NTD RİSKİ)

54215

GROWTH HORMON(BÜYÜME HORMONU)

54275

GLUKOZ*

46035

GLUKOZ 6 FOSFAT DEHİDROGENAZ

34062

HAPTOGLOBİN

55005

HBA1C

84541

HDL -KOLESTEROL

46038

HEMOGRAM*(TAM KAN SAYIMI)

34195

HEMOTOKRİT

34195

25 HİDROKSİ D3 VİTAMİN

525

HOMOSİSTEİN

45057

IGA

42026

IGE

53034

IGF-1 (SOMATOMEDİN C)

54022

IGG

34002

IGG ALT GRUPLARI

35055

IGM

42029

INR

45033

İDRAR NORMETANEFRİN

89842

İDRAR 5-HIAA

762

İDRAR ADRENALİN (EPİNEFRİN)

89842

İDRAR FOSFOR

105

İDRAR KALSİYUM

104

İDRAR KLOR

110

İDRAR KREATİNİN

107

İDRAR MAGNEZYUM

46004

İDRAR METANEFRİN

89842

İDRAR NORADRENALİN

89842

İDRAR POTASYUM

109

İDRAR PROTEİN

516

İDRAR SODYUM

108

İDRAR ÜRE

106

İDRAR ÜRİK ASİT

111

İDRAR VANİLİN MANDELİK ASİT

54176

İNHİBİN B

98066

İNSÜLİN

42030

İYONİZE KALSİYUM

46040

KALSİTONİN

54104

KALSİYUM*

46042

KAN GAZLARI*

45020

KANTİTATİF AMİNOASİT TAYİNİ

81144

KAPİLLER SERUM PROTEİN ELEKTROFOREZİ

81157

KARBAMAZEPİN

89548

KLOR*

46045

KOLESTEROL

46046

KORTİZOL

54175

KREATİNİN*

46048

KREATİNİN KLİRENS

46049

LAKTAT DEHİDROGENAZ

49021

LDL-KOLESTEROL

46052

LUTEİNEZE EDİCİ HORMON

597

MAGNEZYUM

46004

MİKROALBUMİN

776

MPO ANCA

38537

NÖRONSPESİFİK ENOLAZ(NSE)

81110

ÖSTRADİOL (E2)

779

P-ANCA

81062

PAPP-A

80368

POTASYUM*

735

PR3 ANCA

38540

PRO BNP

81430

PROGESTERON

54209

PROGESTERON

54003

PROKALSİTONİN

38539

PROLAKTİN

594

PROTEİN C

34131

PROTEİN ELEKTROFOREZ

81157

PROTEİN ELEKTROFOREZ-İMMUN

35072

PROTEİN S

34135

PROTROMBİN ZAMANI (PT) *

45033

PİRUVAT KİNAZ

593

PSA

38384

PARATİROİD HORMON (PTH)

54105

ROMATOİD FAKTÖR (RF)

712

SEDİMANTASYON*

505

                                 SENSİTİF CRP

574

SERBEST PSA

248

SERBEST T3

42043

SERBEST T4

42044

SERBEST TESTOSTERON

54212

SERULOPLAZMİN

81434

SIVIDA ALBÜMİN*

913

SIVIDA FOSFOR *

916

SIVIDA GLUKOZ*

909

SIVIDA KALSİYUM *

46042

SIVIDA KLOR*

46045

SIVIDA KOLESTERO

914

SIVIDA KREATİNİN *

912

                                   SIVIDA LDH *

918

SIVIDA POTASYUM *

735

SIVIDA SODYUM *

46007

SIVIDA TOTAL PROTEİN*

911

SIVIDA ÜRE *

910

SIVIDA ÜRİK ASİT*

917

SİKLOSPORİN

37278

SİROLOMUS

935

SODYUM*

46007

TOTAL PROTEİN*

46068

TAM İDRAR TAHLİLİ

748

TİROGLOBULİN

80354

TRİGLİSERİT

46074

TOKLUK KAN ŞEKERİ

46065

TOTAL DEMİR BAĞLAMA

504

TOTAL T3

54073

TOTAL T4

54074

TOTAL TESTOSTERON

599

TRANSFERİN

54307

TRİGLİSERİT

46074

TROPONİN I /T*

644

TİROGLOBULİN

80354

TSH

42049

TSH- RESEPTÖR ANTİKORU

81127

ÜRE*

559

ÜRİK ASİT*

46075

VALPROİK ASİT

89550



Test Adı

Test Kodu

Tüp kapak-rengi

Örnek Türü

Rapor süresi

Albümin

46012

Sarı

Serum

2 saat

ALP

46014

Sarı

Serum

2 saat

ALT

527

Sarı

Serum

2 saat

Amilaz

112

Sarı

Serum

2 saat

APTT

34014

Mavi

Plazma

1 saat

AST

37164

Sarı

Serum

2 saat

Beta HCG

42007

Sarı

Serum

2 saat

Bilirubin (Direkt)

919

Sarı

Serum

2 saat

Bilirubin (Total)

920

Sarı

Serum

2 saat

CK/MB

46029

Sarı

Serum

2 saat

CPK

46028

Sarı

Serum

2 saat

CRP

574

Sarı

Serum

2 saat

D-Dimer

34031

Mavi

Plazma

1 saat

Fibrinojen

34060

Mavi

Plazma

1 saat

Gaitada Gizli Kan

44004

Dışkı kabı

Dışkı

1 saat

Gama GT

49021

Sarı

Serum

2 saat

Glukoz

46035

Sarı

Serum

2 saat

Hemogram

34195

Mor

Tam Kan

1 saat

Kalsiyum

46042

Sarı

Serum

2 saat

Kan Gazları

45020

Heparin-enjektör

Tam Kan

30 dakika

Klor

46045

Sarı

Serum

2 saat

Kreatinin

46048

Sarı

Serum

2 saat

LDH

49021

Sarı

Serum

2 saat

Potasyum

735

Sarı

Serum

2 saat

Pro BNP

81430

Sarı

Serum

1 saat

PT

45033

Mavi

Plazma

1 saat

Sedimantasyon

505

Siyah

Tam kan

2 saat

Sodyum

46007

Sarı

Serum

2 saat

Tam İdrar Tahlili

748

İdrar kabı

İdrar

1 saat

Total Protein

46068

Sarı

Serum

2 saat

Troponin I

644

Sarı

Serum

1 saat

Troponin T

644

Sarı

Serum

1 saat

Üre

559

Sarı

Serum

2 saat

Ürik Asit

46075

Sarı

Serum

2 saat

                          





Resmi tatiller dışında rutin testler için hasta Kayıt ve örnek kabulü, poliklinik hastaları için; 08.00-14.00, yatan hastalar; için 08.00-15.00 saatleri arasındadır. Yarım günlük resmi tatil günlerinde ise bu saatler 08.00-10.30 olarak belirlenmiştir.

Acil Laboratuvarında ise hasta numuneleri 365 gün, 24 saat boyunca kabul edilmektedir.

Hasta Kaydı ve Test Girişi

  • Sosyal Güvenlik Kurumunda kaydı olan hastaların test girişleri ilgili klinik ve/veya poliklinik hekimi tarafından Hastane Bilgi Sisteminde (HBS) hasta sayfasında yer alan “tetkik” menüsü seçilerek yapılır. Test seçimi tamamlandıktan sonra hastalar ve/veya hasta örnekleri klinik/poliklinikten laboratuvar kayıt-numune kabul ve kan alma birimine yönlendirilir. HBS deki test girişlerinin Laboratuvar Bilgi Sistemine (LBS) kabulü laboratuvarımız kayıt biriminde yapılır. Acil biriminde (olağan dışı durumlar hariç; elektrik kesintisi, bilgi-işlem arızları vb.) ve servislerde test girişleri için aynı işlemler yapılır ve hastalardan alınan test materyalleri laboratuvara gönderilir. Tetkik girişleri onaylandıktan sonra test eklenmemelidir. Onay sonrası her yeni test isteği için yeni bir HBS girişi ve LBS kaydı yapılması gerekir. Hasta eğer ücret ödemesi gereken bir testi var ise kayıt bölümümüz tarafından vezneye yönlendirilir. Ücret makbuzu ile hasta tekrar Laboratuvar Kayıt Bölümüne başvurarak, kayıt işlemini tamamlar.
  • Devlet hastanelerinden sevki bulunan SGK hastaları evrakı ile doğrudan Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı Kayıt Bölümüne müracaat edebilirler.
  • SGK kapsamında olmayan hastalar veya Özel Sağlık Sigortaları olan kişiler doğrudan laboratuvarımıza başvurur. Testleri karşılığında oluşturulan ücreti ödemek üzere Kayıt bölümünden vezneye yönlendirilirler ve ödemesini yapan hastaların testleri, kayıt birimimiz tarafından LİS’e kaydedilir.
  • Yeşil kartlı hastalar, fakültemiz polikliniklerinde muayene olup test girişleri yapıldıktan sonra laboratuvarımıza başvurabilir.

Test Örneklerinin Alınması

  • Laboratuvara kayıt işleminden sonra hastayı ve testleri tanımlayan barkodlu tüpler testlere göre otomatik olarak oluşturulur ve hasta tüpleri ile birlikte kan alma birimine yönlendirilir.
  • Laboratuvar görevli personeli tarafından kan alma işlemi gerçekleştirilir.
  • Kan alma işlemi tamamlanan hastalara sonuçların ne zaman çıkacağı ve sonuçlarını nereden alabileceği bilgileri verilir. Eğer idrar ve/veya gaita testleri var ise, hastalara barkod etiketi yapıştırılmış idrar ve gaita kabı verilip hastalar yönlendirilir, daha sonra hastalar örneklerini ilgili laboratuvar birimine getirirler.
  • Servisler ve Acil Birim’de hastaların örnekleri ilgili klinik birimlerde alınır. Hekimler tarafından test istekleri sisteme girildikten sonra, kan alma işlemi hemşire/doktor tarafından gerçekleştirilir. Alınan örnekler, ilgili klinik birimin elemanları tarafından laboratuvarımızın Örnek Kayıt ve Kabul birimine ulaştırılır.
  • 17 yaş altı çocuk ve bebeklerden örnek alımı Çocuk Hastalıkları Laboratuvarında yapılmaktadır.

Kan Örneklerinin Alınması

Hastalarımıza ve klinisyenlere doğru, güvenilir zamanında sonuç verebilmenin ilk basamağı uygun numunelerle laboratuvar sürecine başlayabilmektir. Bunun içinde hastalardan doğru yeterli kan örnekleri alınması gereklidir.

Hasta üzerinde uygulanan bütün prosedürler hastanın bilgilendirilmiş onamını gerektirir. Hasta, rutin laboratuvar prosedürlerinin çoğunda, istek formunu laboratuvara sunduğunda ve isteyerek genel kan alma prosedürünü (örneğin, kan almak için damarı delme işlemi) kabul ettiğinde bu işlem onam anlamına gelebilir. Hastaya kan örneği kolundaki bir toplardamardan (venden) alınacağı, elastik bir bandajın dirseğinizin üzerine uygulanacağı ve iğnenin girişi esnasında geçici bir acı hissedilebileceği bilgisi verilir. Hasta, kan verme işlemi esnasında daha önceleri bayılma hikayesi belirttiyse ilgili önlemler alınır.

Hastaya;

  • Venden kan örneği alınırken küçük de olsa hematom gelişebileceği, hafif ağrı hissedilebileceği, baş dönmesi yaşanabileceğini,
  • Çok düşük oranda problem gelişme riski bulunduğu,
  • İğnenin giriş yerinde küçük bir zedelenme gelişebileceğini, bu zedelenme riskinin kan alımından sonra birkaç dakika süreyle basınç uygulanarak giderileceğini,
  • Nadir durumlarda kan alımından sonra ven şişebilir. Bu problem flebit olarak adlandırılır. Bu durum gelişirse günde birkaç defa ılık kompres uygulanarak tedavi edilebileceği,
  • Kanama bozukluğu olan kişilerde kan alınan yerden devam eden bir kanama gözlenebilir. Aspirin, warfarin (kumadin) ve diğer kanı sulandırıcı ilaçlar kanamaya yol açabileceği ve kanama veya pıhtılaşma problemleri varsa veya kanı sulandırıcı ilaç kullanıyorsa kan alımından önce doktorunuza bilgi vermesi gerekliliği,
  • Kan tüplere alınırken vakum eksikliği veya ven kollapsı nedeniyle ikinci bir defa kan alma işleminin gerekebileceğini söylenir.

Kan Örneklerinin Alınması İşlemi

kan-alimi-1 kan-alimi-2

Kan alma standart koşullar altında gerçekleştirilir. Mümkünse aşağıdaki şartlar karşılanıp hastanın da uymasını sağlanır.

  • Günden güne ve gün içi değişimlerin etkilerini azaltmak için kan alma saatini mümkün olduğunca sabit tutmalıdır. Rutin testler için Poliklinik hastalarından genellikle sabah 8-10 saatleri uygun olmaktadır. Laboratuvarımızda 08.00-12.00 saatleri arasında kan alınır.
  • Son 3 günde ağır fiziksel aktivite olmaması ve alkol alınmaması (özellikle son 24 saat içinde) gereklidir.
  • Hasta kan vermeden önce açlık durumu sorgulanır. 10–12 saatlik açlık (16 saatten uzun olmamalıdır) olmalıdır. Test için kan vermeye gelmeden önceki gece saat 22:00’den sonra su hariç hiçbir şey yenilip içilmemesi önerilir.
  • İlaç tedavisinin sürdüğü durumlarda örneğin alınması sabah ilaç alımından önce yapılmalıdır.
  • Kan almadan önce hastanın oturarak beklemesi sağlanır.
  • Kan alımı esnasında hasta yatar veya oturur pozisyonda olmalıdır.
  • Sıklıkla venöz kan örnekleri tercih edilmektedir. Kan alımı için özellikle ön koldaki median, sefalik ve bazilik venler kullanılır. El üzeri, kol bileği alternatif bölgeleri oluşturmaktadır. Kan gazları analizi için radiyal ve femoral arterden alınan numuneler uygundur.
  • Kan alımında uygun boyutta iğne ucu seçilir. En sık kullanılan iğneler 19-22 numaradır. Numara büyüdükçe çap küçülür, normal erişkinde genellikle 21-yeşil veya 22-siyah uçlu kullanılır.

kan-ignesi

  • Kan alınacak bölgenin çevresini, %70’lik izopropanolle doymuş gazlı bezle, dairesel hareketlerle ve kan alma bölgesinden dışa doğru temizlenir. Hemoliz ve hastadaki yanma duyusunu önlemek için bölgenin hava ile kuruması için beklenir.
  • Kan alma bölgesinin 10-15 cm üzerinden turnikeyi uygulanır ve işaret parmağı ile venlerin geçiş yolunu hissedilir. Gerekirse parmağı ile ve ikinci parmakla hafifçe vurarak kan alınacak venin belirginleşmesi sağlanır. Turnike iğnenin başarılı bir şekilde damara yerleştirilmesinden sonra çözülmelidir.
  • Turnike uygulaması 1 dakikayı geçmemelidir. Uzun süreli turnike uygulanması sonucu protein konsantrasyonunda, proteine bağlı komponentlerde ve hücresel komponentlerde artışa sebep olabilir. Kan alınırken hastanın elini yumruk yapması, açıp kapaması uygun değildir. Aşırı pompalama gerekli değildir ve kaçınılmalıdır, bu hareket plazma potasyum, fosfat ve laktat konsantrasyonlarında artışa yol açar.
  • Eğer yeniden kan alınması gerekirse diğer kol kullanılmalıdır.
  • Kan alımında öncelikle vakumlu kan alma sistemleri kullanılmalıdır. Enjektör ile kan alınması damarları zor bulunan hastalarda uygulanabilir. Enjektöre alınmış kanı, hemoliz olmaması için, iğneyi enjektörden çıkardıktan sonra, tüp kapağı açılarak hazırlanmış tüplere yavaşça ve tüp kenarından kaydırarak dikkatli bir şekilde aktarılır. Tüplerin ağzını sıkıca kapatılır,ve tüplerin içinde katkı maddesi veya antikoagulan varsa tüpler yavaşça 5-7 kez alt üst ederek karıştırılır.
  • İnfüzyon giden damar yolundan, mastektomi, ödem bölgelerinden kan örneği alınmamalıdır. İnfüzyon yapılıyorsa infüzyon 3 dakikalığına durdurulmalı ve sonra tercihen diğer koldan kan alınmalıdır.
  • İstenen testler için uygun tüplere yeterli miktarlarda örnek alınmalıdır.
  • Hastadan tüplere kan örnekleri alma sırasına uyulmalıdır; Kan kültürü, antikoagülan içermeyen düz kan, koagülasyon testleri için antikoagulanlı tam kan ve hematoloji testleri için antikoagulanlı tam kan
  • Antikoagulan içeren vakumlu tüplere kan alımı sırasında kanın işaretli çizgiye kadar dolmasına özellikle dikkat edilmeli ve kan alındıktan sonra tüp yavaşça alt üst edilerek özenle karıştırılmalıdır. Kesinlikle çalkalama yapılmamalıdır.
  • Kan alma işlemini tamamlandığında, iğneyi geri çektikten sonra sızıntı olmaması için hastaya kuru gazlı bez veya pamuk vererek, kan alınan bölgeye 2,5 dakika bastırması ve kolunu yukarıya doğru tutmasını sağlanır. Sonra yara bandı yapıştırılır.
  • Kullanılan malzemeler tıbbi atık kutusuna atılır.

Kan aldıktan sonra hematom oluşmaması için aşağıdaki kurallara dikkat edilir;

  • Venin sadece ön duvarı delinir.
  • İğneyi çıkarmadan önce turnike çözülür.
  • Sadece büyük venler kullanılır. Yüzeyel ince venlerden kan alınmaz.
  • İğnenin venin ön duvarına tamamen girdiğinden emin olunur. Kısmen girmesi kanın yumuşak dokuya sızmasına neden olabilir.
  • Kan alındıktan sonra bölgeye bir miktar basınç uygulanır veya kol kan alma bölgesine basınç yaparak başın üzerinde tutulur (1-2 dakika).

Eğer kan örneği alınamaz ise;

  • İğnenin pozisyonunu değiştirilir, iğne venin çok uzağından giriş yaptıysa iğne geri çekilir,
  • İğne venin çok uzağında değilse vene doğru ilerletilebilir. İğne yarım tur döndürülebilir.

Resimler ile Vacutainer Kullanarak Venöz Kan Alma

OGTT Uygulaması

  • Laboratuvarımızdan randevu alınması gereklidir.
  • Randevudan 3 gün önce karbonhidrat diyeti 150 gr/gün (3 gün karbonhidrat ağırlıklı patates, pilav, makarna, hamur işi vb. yenilebilir) yapılmalıdır.
  • Sürekli kullanılan bir ilaç varsa randevu gününden 3 gün önce ilaçları bırakmanız konusunda doktora danışılmalıdır.
  • Randevu gününün den bir gece önce saat gece 22’den sonra hiçbir şey yememeli ve randevu günü aç karnına gelinmelidir.
  • Bu üç gün boyunca fiziksel aktivite kısıtlaması yapılmamalıdır.
  • Test sadece ayaktan hastalara uygulanır. Yatak istirahati OGTT sonuçlarını bozar.
  • Test süresince hasta oturur durumda bulunur.
  • Test süresince kişi herhangi bir şey yenmemeli ve içilmemelidir. (Sadece su içilebilir).Sigara içilmez ve efor harcayacak hareketlerde bulunulmamalıdır.

Kan Almada Kullanılan Başlıca Tüp Tipleri ve Genel Özellikleri

sari-tup

Sarı/kırmızı kapaklı plastik jelli/jelsiz tüp

Örnek türü: Serum

Jelli tüpler içinde bulunan jel, santrifüj sonrasında serum ve kan hücreleri arasında fiziksel bir engel oluşturmakta, tüp çeperinde bulunan silika partikülleri sayesinde serum pıhtılaşmasını hızlandırmaktadır. Bu tüpler 5-8-10 ml’lik hacimlerde olabilir. Laboratuvardan istenen pek çok test serumda çalışılır. Kanın tüpün çeperindeki silika partikülleri ile iyice temas etmesi için birkaç kez yavaşça altüst edilmelidir; tüp kesinlikle çalkalanmamalıdır.

mor-tup

Mor kapaklı cam K3EDTA’lı tüp

Örnek türü: Tam kan/Plazma

Özellikle hematolojik testler ve DNA izolasyonu için alınan numunelerde Kullanılırlar. Tüp hacimleri 2-4,5-10 ml olarak değişir.

EDTA, pıhtılaşma için esas olan +2 değerlikli kalsiyumu ve magnezyumu bağlayarak pıhtı oluşumunu engeller. Kan alımı esnasında kanın işaretli çizgiye kadar doldurulmasına özen gösterilmelidir. Tüplerin içerisinde pıhtı oluşmaması için kan alınır alınmaz tüp 5-6 kez yavaşça alt üst edilerek karıştırılır. Eksik yada fazla alınmış kan örneklerinde, pıhtılı örneklerde çalışma yapılmamalıdır.

mavi-tup

Mavi kapaklı sitratlı tüp

Örnek türü: Tam kan/Plazma

Bu tip tüplere alınan örneklerden koagülasyon parametreleri çalışılır. Tüpler 9:1 oranında sodyum sitrat içermektedir. Sitrat kalsiyum ile birleşerek pıhtı oluşumunu engeller. Kan örneği işaretli çizgiye kadar tam olarak doldurulmalı ve 5–6 kez çok yavaşça altüst edilerek kanın antikoagülan ile tam teması sağlanmalıdır. Koagülasyon testlerinin numune alınımını takiben 2 saat içerisinde çalışılması tavsiye edilmektedir. Alınan kan örneği 3000xg’de 15 dakika oda ısısında santrifüj edilerek trombositten fakir plazma elde edilmelidir.

siyah-tup

Siyah kapaklı sitratlı tüp

Örnek türü: Tam kan

Bu tüplere alınan tüplerde sedimantasyon analizi yapılır. Tüpler 9:1 oranında sodyum sitrat içermektedir. Sitrat kalsiyum ile birleşerek pıhtı oluşumunu engeller.

Kan örneğinin sodyum sitrat ile karışabilmesi için tüpler işaretli çizgiye kadar tam olarak doldurulmalı ve 5–6 kez çok yavaşça altüst edilerek kanın antikoagülan ile tam teması sağlanmalıdır. Pıhtılı, eksik alınmış numunelerde test çalışılmamalıdır.

İdrar Örneklerinin Alınması

Yapılacak analiz toplanacak idrar numunesinin tipini belirler. Tam idrar tahlili için, genellikle aç karnına sabah erken saatlerde verilen örnekler tercih edilir. İlk sabah örnekleri daha konsantre olup, mikroskobik inceleme için daha uygundur. Sterilite şart olmamakla birlikte, dış ortamdan bulaşmalara karşı hasta uyarılmalıdır. Hasta idrar örneğini verdikten sonra numune kapağı kapatılır ve laboratuvar numune kabul birimi tarafından kayıt sırasında oluşturulmuş olan hasta barkodu üzerine yapıştırılır.

24 saatlik idrar örneklerinin toplanması: Bu tür analizlerde hastanın örnek toplanmasında dikkat edeceği hususlar hakkında bilgilendirilmesi çok önemlidir. Analizi yapılacak parametrelerin stabilizasyonu için gerekli koruyucu maddeler (6N Hidroklorik asit, borik asit vs) idrar toplamaya başlamadan önce toplama kabına konulmalıdır. Koruyucular laboratuvarımızdan temin edilebilir. Eksik toplanmış numuneler laboratuvar tarafından kabul edilmez. Hastaların beyanatlarına göre not edilen idrar hacimleriyle hesap yapılması hatalı sonuçlara yol açabilir.

Hastalar 24 saatlik idrar toplamaya başlamadan önce aşağıdaki konularda bilgilendirilir;

  • Normalden biraz daha az sıvı için ve alkol içmemesi(normal: 1,5-2 Litre/24saat)
  • Cuma ve Cumartesi günleri veya toplama bitişi resmi tatil günlerine denk geliyorsa 24 saatlik idrar toplanmaması,
  • 24 saatlik idrar toplamaya başlanılacak gün, sabah ilk idrar dışarı atılıp, bundan sonraki 24 saatte gelen idrarı toplama kabına biriktirmesi
  • Sabah 08.00’den ertesi gün sabah 08.00’e veya sabah 09.00’dan ertesi gün sabah 09.00’a kadar tüm idrar gündüz ve gece boyunca, dikkatlice toplama kabına biriktirmesi
  • Toplama süresince idrar kabı soğuk ve karanlık ortamda saklaması
  • Toplama kabına idrar eklediğinizde koruyucu madde kullanılacaksa bu madde ile karışması için iyice çalkalaması
  • Ertesi sabahki ilk idrar da yani sabah 08.00 veya 09.00’daki idrarın da toplama kabına eklenerek idrar toplama işlemi bitirilmesi,
  • Toplama zamanının bitişinin not edilmesi,
  • İdrarın bekletilmeden laboratuvara getirilmesi,
  • İdrarda ölçülecek test için koruyucu madde gerekiyorsa laboratuvara danışılmak üzere yönlendirilmesi (Bazı testler için; okzalat, sitrat, VMA, HVA, 5-HIAA, katekolaminler, metanefrinler, serotonin, idrara koruyucu bir madde eklenmesi gerekmektedir. Laboratuvardan temin edilen bu koruyucu madde idrar kabının dibine boşaltılır, daha sonra idrar tarif edildiği şekilde toplanır).

İdrarda VMA (vanilmandelik asit), HVA (homovanilik asit) ve 5-HIAA (5-hidroksi indol asetik asit), metanefrinler testlerini etkileyen faktörler

  • Akut stres ve ağır egzersiz
  • 24 saat idrar toplama kurallarına uyulmaması
  • 3 gün öncesinden itibaren ve örnek toplanma süresince aşağıda belirtilen gıdalar ve ilaçlar kullanılması

Yasaklanan yiyecek ve içecekler: Muz, kolalı içecekler, kahve, çay, çikolata, vanilya (dondurma vs.), domates, portakal, ananas, alkollü içecekler, ananas, erik patlıcan ve ceviz.

Hatalı sonuçlara neden olabilen ilaçlar: Asetaminofen, aspirin, MAO inhibitörleri, metildopa, levodopa, fenotiyazinler,promazine, reserpine, kafein, lityum, eritromisin, tetrasiklinler, aminofilin ve diğer birçok ilaç.

24 Saatlik idrar toplamalarda bildirilen idrar koruyucularının konsantrasyonları ve koşulları

  • Oda ısısı: 20-25 °C Buzdolabı: 4°C Donmuş: -20 °C
  • 6N HCI: 24 saatlik idrara 30 ml
  • Asetik asit %50: 24 saatlik idrara 25 ml
  • Na2C03 (Sodyum bikarbonat) (kristal halinde): 24 saatlik idrara 5 gr
  • Toluen: 24 saatlik idrara 30 ml
  • 6N HN03 (Nitrik asit): 24 saatlik idrara 15 ml
  • Borik asit (kristal halinde): 24 saatlik idrara 10 gr
  • Timol (izopropanol içinde %10’luk): 24 saatlik idrara 10ml

Hasta Örneklerinin Laboratuvara Kabulü

  • Klinik ve polikliniklerden gelen örnekler laboratuvar kayıt personeli ve Numune kabul-1 bölümünde görevliler tarafından teslim alınır. Kayıt elemanı sistemden yapılan test isteklerine bakılarak yeterli sayıda uygun tüplere örnek alınıp alınmadığı, servislerde alınan kan örneklerinin üzerinde hasta kimlik bilgilerinin olup olmadığı kontrol edilir. Hastane bilgi işlem sistemine girilmiş hasta isteklerinin, laboratuvar bilgi işletim sistemine kabulü yapılır ve hasta barkodları basılır. Numune kabul elemanı numune kabul ve red talimatına göre değerlendirme yaparak, uygun bulunanlar tüpler üzerine barkodlar yapıştırılır ve bilgi işlem sisteminde kabul gerçekleşir. Eksik ya da fazla alınmış, pıhtılı numuneler kabul edilmez ve kayıt altına alınır.
  • Numune kabul birimi ve kan alma biriminde toplanan örnekler; Numune Transport elemanlarımız tarafından Numune transfer talimatına uygun şekilde laboratuvar çalışma binasına transport edilir. Numune Kabul-2 birimimizde numunelerin barkodları tek tek okutularak bilgi işlem sisteminde laboratuvara kabul işlemi gerçekleşir.
  • Kabul edilen örneklerden gerekli olanlara serum veya plazmada çalışılacak testler için olanlar santrifüj edilir. Santrifüj süresi ve hızı testlere göre değişiklik gösterebilir. Genel olarak biyokimyasal analizler, hormon analizleri için gerekli serum örnekleri için 3000 rpm’de 10 dakika santrifüj etmek yeterlidir. Koagülasyon analizleri için gerekli plazma örnekleri için 3000 rpm’de 15 dakika santrifüj edilir. Aşırı hemolizli örnekler çalışmalar dahil edilmez. Hastadan tekrar kan alınması gereken bir durumda kan alma birimi, acil veya ilgili servisler bilgilendirilir.
  • Kan örneklerinin çalışma birimlerine göre tasnifi yapılır ve birim çalışanları tarafından örnekler çalışılmak üzere teslim alınır.
  • İdrar ve dışkı örneklerinin kabulü, İdrar Birimi tarafından yapılmaktadır.

Örnek Red Kriterleri

Örnek ret kriterleri istenen testlere bağlıdır. Laboratuvar tarafından kabul edilen örnekler testi isteyen doktora veya testi gönderen merkezdeki sorumlu personele haber vermeden atılmaz. Lipemik, hemolizli, pıhtılı veya uygun koşullarda gelmeyen yada yetersiz numune gelmesi durumunda hastanın hekimi/gönderen merkez bilgilendirilir ve numunenin tekrarı istenir, gelen numuneler tekrarı mümkün değilse veya beyin omurilik yada perikard, plevra eklem içi sıvı gibi alınması zor olan ve miktarı yetersiz olan örnekler ise çalışmaya alınır ve sonuç kısmında bu durum belirtilir.Örnekler aşağıdaki nedenlerden dolayı red edilir;

  1. HIS’e istenen test girişi yapılmamış örnekler
  2. Ad ve soyad gibi kimlik bilgilerinin bulunmadığı, örnek tanımının yapılmadığı, hatalı yapıldığı örnekler
  3. Yanlış etiketlenmiş örnekler
  4. Hemolizli kan örnekleri
  5. Pıhtılı kan içeren örnekler
  6. Uygun olmayan koruyucu (antikoagulan) kullanılan örnekler
  7. Uygun tüplere veya örnek kaplarına alınmayan örnekler
  8. Antikoagülanlı tüplere belirtilen miktardan eksik veya fazla alınan örnekler (hemogram koagulasyon testleri)
  9. Kırık, çatlak kap ile gönderilen örnekler;örneğin kap veya enjektörün dışına sızmış olması
  10. Steril kapla gönderilmesi gereken örneklerin steril olmayan kapla gönderilmesi,
  11. Laboratuvara uygun transfer koşullarında gelmeyen örnekler; Örneklerin laboratuvara uygun ısı koşullarında ulaşmamış olması,örneklerin önerilen sürelerin dışında bekletilmiş olması
  12. Özellikle ilaç düzeyi ve gün-içi sirkadiyen ritm gösteren parametreler için, gereken uygun zamanda alınmamış örnekler
  13. Uygun biçimde toplanmamış (eksik yada fazla) 24 saatlik idrar örnekleri veya kirli örnek kabına alınmış veya adet döneminde toplanmış idrar
  14. Uzun süre beklemiş veya Örnek kabının dışına taşmış ve ağzı kapatılmamış kapta gönderilen veya incelemeye yetmeyecek miktarda az olan gaita örneği

Testlerin Analizi

Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı 200’e yakın farklı parametrenin çalışılabildiği büyük bir laboratuvardır. Laboratuvarımız bu test menüsünü sağlayabilecek gelişmiş, tüm dünyada referans olarak değerlendirilen sistemlerle çalışmaktadır.

Klinik laboratuvarlara gelen örnekler yapılacak analizlerden önce cihazların güvenilir sonuçlar verebilmesi için gerekli bakım işlemleri düzenli olarak yapılmalı ve uzman gözüyle takip edilmelidir. Bu günlük bakım işlemleri sorumlu laboratuvar elamanları tarafından yapılmakla birlikte daha büyük bakım işlemleri ilgili firma teknik elemanlarınca sağlanmaktadır. Günlük rutin hasta çalışmasına geçilmeden önce test sonuçlarında olası sistemik veya rastlantısal hataları yakalayabilmek için “internal kalite kontrol” çalışmaları yapılır. Değerleri önceden bilinen farklı seviyelerdeki kontrol örneklerinin ölçümü gerçekleştirilir. Sonrasında uzman ve ekip kontrol sonuçları değerlendirerek kabul edilebilir değerlerde ise hasta örnekleri çalışılmaya başlanır Sonuçlar kabul edilebilir sınırlar dışında çıktığında probleme yönelik düzeltici çalışmalar yapılır. Tüm sorunlar aşamalı kontrol edilip günlük kontroller istenen seviyeye geldikten sonra çalışmaya başlanabilir. Gelen hasta yoğunluğuna bağlı olarak gün içinde bu kalite kontrol çalışmaları tekrarlanabilir.

Laboratuvarımız da bulunan analitik sistemlerin LIS ile bağlantısı sağlanmış olup, cihazlar hastalar ile ilgili bilgileri ve çalışacakları testleri LIS sisteminden otomatik olarak alırlar. Cihazlar tamamladığı analizlerin sonuçlarını otomatik olarak LIS’e gönderir. LIS’de hastaların tüm sonuçları toplanır, bu sonuçlar önce ilgili laboratuvar ekibi tarafından değerlendirilir, uygun bulunan sonuçlar onaylanır. Çalışan onayı almış sonuçlar ikinci basamak onayı için ilgili uzmanın onayına sunulur. Uygunsuz sonuçlarla ilgili olarak, özellikle yatan hastalar için ilgili servisle temasa geçilir. Preanalitik ve analitik hata kaynakları ya da fizyolojik test sonuçlarını etkileyebilecek interferanslar değerlendirilerek doğru sonuca ulaşılmaya çalışılır.

Acil laboratuvarın da numuneler hemen çalışılır ve analiz sonuçları bekletilmeden ilgili çalışan tarafından onaylanır. Cihazlardan çıkan sonuçlar ilgili çalışanın onayını takiben LIS’e akmaktadır. gerçekleştirilir. Acil örneklerin çalışılması esnasında panik değer listesine ait bir test sonucu bulunursa, analiz süreci gözden geçirilip, test tekrarlanır. İlgili klinikle görüşülüp bu sonucun hasta için beklenen bir değer olup olmadığı sorgulanır. Hastaya ilgili müdahalenin en kısa sürede yapılmasına yardımcı olunur. Bu konuda laboratuvar elemanı görüştüğü klinik, kimle görüştüğünü ve yapılan işlemleri kayıt altında tutmalıdır.

Üyesi olduğumuz eksternal kalite kontrol programlarının önceden belirlediği takvim günlerinde program dahilinde olan testler için eksternal kalite kontrol serumları çözülmekte ve bu serumlar hasta örnekleriyle birlikte çalışılmaktadır. Sonuçlar ilgili firma aracılığıyla merkeze bildirilir. Her numuneye ait sonuç raporunda tüm parametreler için aranan gerçek değer, bu değere göre bizim sonucumuzun ne kadar saptığı bildirilir. İstenen performansın sağlanamadığı testler için düzeltici faaliyetler yapılır.

Sonuç Gönderme (Raporlama)

Test sonuçları Laboratuvar Bilgi Sisteminde teknisyen ve uzman tarafından onaylanır.

Biyokimya uzmanı onayından sonra test sonuçları otomatik olarak Hastane Bilgi Sistemine aktarılır. Bundan sonra sonuçlar, ilgili birimler tarafından hasta sayfasında görülebilir.

Test sonuçlarının yazılı çıktıları laboratuvar sonuç alma biriminden hastaya verilir.

Acil laboratuvarımızda sonuçlar testin özelliğine göre 1-2 saat içinde verilmektedir.

Yatan hastaların rutin test raporları aynı gün içinde (saat 15.00’den sonra), poliklinik hastalarının ise ertesi gün saat 13.00’den sonra verilmektedir.

Özel testler için laboratuvar ile görüşülmesi gereklidir. Geç çıkan testler hakkında hastalara numune kabulü veya alımı sırasında bilgi verilir ve sonuç alma kağıdı üzerine not edilir.




Analiz Öncesi Değişkenlerin Test Sonuçlarına Etkisi

Laboratuvarımızın kalite politikasının temel hedefi; hasta ve klinisyenlerimize doğru, güvenilir, zamanında sonuçları ulaştırabilmemizdir. Bunu sağlayabilmek sadece laboratuvar ekibinin uygun koşullarda numune alması, hızlı transportu ve doğru analizi yeterli olmayacaktır. Hekimler ve diğer sağlık personelimizin laboratuvar sonuçlarını etkileyebilecek çok sayıda analiz öncesi faktörün olabileceği konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir. Bu faktörlerin etkilerinin hastadan test istemi aşamasında, uygulamada ve sonuçların değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulması laboratuvarda hata oranlarında azalma ortaya çıkaracaktır.

Analiz öncesi değişkenlikler

Değiştirilemez faktörler: Irk, Yaş, Cinsiyet

Değiştirilebilir faktörler: Yükseklik, Stres, Mevsim, Sigara kullanımı, Sıcaklık, Açlık, Beslenme, Seyahat, Vücut ağırlığı, Alkol, Kas dokusu, İnfüzyon, Aktivite, Pozisyon, Günlük ritim, İlaçlar, Gebelik, Yerleşim bölgesi

postur

Postür

Ayakta duran bir kişide kan hacmi yatan bir kişiye göre 600-700 ml daha azdır. Bu durum kan hacminde %10 civarında azalmayı gösterir. Gerçek neden kanın proteinsiz sıvısının doku arasına geçmesi olup plazma hacminde önemli farka neden olur. Buna paralel olarak enzimler ve protein hormonlar dahil tüm proteinler, proteinlere kısmen bağlı kalsiyum, bilirubin ve proteine bağlı ilaçların konsantrasyonu etkilenir.

Yatar durumdan dik duruma geçişte serum bileşenlerinin konsantrasyonunda görülen değişiklikler

Bileşen

Ortalama artış

Tiroksin

%11

Albumin

%9

AST, ALP, IgA, IgG, Kolesterol

%7

Amilaz, Trigliserid

%6

IgM

%5

Kalsiyum

%3

egzersiz

Egzersiz

Egzersizin vücut sıvılarının yapılarına etkisi aktivitenin süresi ve yoğunluğu ile ilgilidir. Egzersiz sonunda alınan kan örneklerinde aspartat aminotransferaz (AST), laktat dehidrogenaz (LDH), kreatin kinaz (CK), üre, kreatinin, transferrin sonuçlarında yükselmelerin olduğu, kan glukozunun değişimler gösterdiği, plazma renin aktivitesi, aldosteron, büyüme hormonunun patolojik düzeylere ulaştığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Açlık durumu

Açlık kan şekeri düzeyi ölçümü gibi bazı testler için istenen bir durum olduğu gibi laboratuar işleminin standardizasyonu ve teknikleri açısından numune alımında 10-12 saatlik açlık istenir. Bu durumun 16 saatten uzun olmaması gerekir.

Besinlerin Etkisi

yasak-icecekler besinler

Bazı plazma yapıtaşlarının derişimi yakın zamanda yenilip içilen besinlerden etkilenir. Bunların içinde kan glukozu, trigliserid, alkalen fosfataz (özellikle intestinal izoenzim) sayılabilir. Ayrıca serumun lipemik olması ölçümler için kullanılan yöntemleri etkileyebilir. Kahve, çay, kola gibi kafein bulunan içecekler yapıtaşlarının konsantrasyonu üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.

Sigara

Sigara içerdiği nikotinden dolayı sigara birçok testi etkiler. Bunların içinde lipidler, hormonlar, vitamin B12, CEA gibi parametreler sayılabilir.

Sigara içenlerde bildirilen serum bileşenlerindeki değişiklikler

Bileşen

Değişiklik

Trigliserid

↑ (%20)

Glukoz

↑ (%10)

Üre azotu

↑ (%10)

Fosfolipit

↓ (%5)

Kolesterol

↑ (%4)

LDL–kolesterol

HDL–kolesterol

Albumin

↓ (%3)

Laktat

FFA

Piruvat

Epinefrin

Sirkadiyen Değişim

sirkadyen-degisim-1 sirkadyen-degisim-2

Beden sıvılarının çoğu yapıtaşı gün boyu döngüsel değişim gösterir. Bu değişimlere katkıda bulunan başlıca faktörler postür, aktivite, beslenme, stres, gün ışığı, karanlık, uyku ve uyanıklıktır. Bu döngüsel değişimler oldukça büyük değerlere varabildiğinden numune alma standardizasyonunun iyi denetlenmesi gerekir. Büyüme hormonu uykuya daldıktan kısa süre sonra yükselir. Oysa bazal plazma insülini, sabah ve akşam daha yüksek düzeydedir. ACTH ve kortizol gece saatlerinde minimal düzeydedir. İdrar hacmi ve kreatinin atılımı gece azalır.

İlaçların Etkisi

ilac-etkisi

İlaçlar analiz yöntemlerini in vitro etkilediği için in vivo değişimlere de yol açabilirler. İlaçlar doku veya organlarda hasara yol açabilir. Birçok ilaç intramüsküler olarak verildiğinde seruma geçen enzimlerin miktarını artırmak için yeterli kas irritasyonuna neden olur. CK, aldolaz ve LDH iskelet kası izoenzimi serumda artar. İlaçlar organ fonksiyonlarında değişikliğe yol açabilir (örneğin fenitoin karaciğer hücrelerinde mikrozomal indüksiyon suretiyle GGT üretimini artırır), yarışmalı etki gösterebilir (örneğin fenitoin tiroksinle, tiroksin bağlayan protein için yarışır), ölçümlerde interferansa neden olabilir (Örnek; yüksek dozda vitamin C alınması glukoz oksidaz yöntemleriyle serum glukozu tayinlerinde düşük değerler bulunmasına neden olur). Bu durum test rehberimizde ayrı ayrı belirtilmiştir.

Yüksek Ateş

yuksek-ates

Ateş çok sayıda hormonal yanıtı indükler. Hiperglisemi olur ve insulin sa¬lınımı uyarılır. Artmış kortikotropin sekresyonuna yanıt olarak plazma kortizol düzeyi artar ve kortizolün diürnal değişikliği bozulur. Glikojenoliz ve negatif azot dengesi gelişir. Sodyum ve klor retansiyonuna yanıt olarak aldosteron sekresyonu artar ve plazma Na ve klor düzeyi azalır. Mg ve Ca azalır. Kreatinin ve ürik asit düzeyleri genellikle artış gösterir. Antidiüretik hormon artışı ile su tutulumu uyarılır. Plazmada akut faz reaktanların ve glikoproteinlerin düzeyi artar. Ateş, lipit metabolizmasını hızlandırır. Lipit düzeyleri azalır. Ancak birkaç gün içinde serbest yağ asitleri artar. Hiperventilasyona yanıt olarak solunumsal alkaloz gelişir. pH artışı, plazma fosfat düzeyinde azalmaya yol açar. Serum Fe ve Zn düzeyi karaciğerdeki birikimlerine bağlı olarak azalır. Plazma seruloplazmin düzeyi arttığı için plazma Cu düzeyi artar.

Cinsiyet ve Yaşın Etkisi

cinsiyet yas-pasta

Hastanın yeni doğan, puberte, yetişkin olmasına ve cinsiyete göre çeşitli hormon, enzim, lipidler, elementler gibi birçok parametre değişim gösterir. Örneğin: alkalen fosfataz, kemik büyümesine paralel olarak pubertede en yüksek değerlere ulaşır. Puberteden sonra aktivite azalır. Menstrüel döngü sırasında da kadınların hormon değerleri çok değiştiğinden LH, FSH gibi testler için kan gönderilirken döngü gününün de belirtilmesi unutulmamalıdır. CA-125 menstrüel periyotta normalin 2 katına çıkabilir.

Menopozda ALT, albumin, ALP, Apo A–1, AST, kolesterol, glukoz, fosfat, fosfolipit, Na, total protein ve ürik asit düzeyleri me¬napozdan sonra artar. Yaşlanma ile hormon konsantrasyonları da etkilenir (östrojen, FSH, LH, Kortizol, T3).

Cinsiyetin kan parametrelere etkisi

Erkeklerde daha yüksek olanlar

Kadınlarda daha yüksek olanlar

Plazma Albumin, Bilirubin

Gama globulin

Kalsiyum ve magnezyum

Retikulosit sayısı

Hemoglobin, Serum Fe ve Ferritin

Serum bakır

Plazma Kolesterol ve LDL–kolesterol

Apolipoprotein A–1

Plazma amino asit, üre, kreatinin ve ürik asit

HDL–kolesterol

Gebelik

Gebelikte kan volümü ve şekilli elementler artar. Sedimantasyon hızlanır. Kan volümü artar. Bu hemodilusyon plazma proteinlerinin düzeyini azaltır. Ancak bazıları artar (seruloplazmin, tiroksin bağlayıcı globulin, bakır ve tiroksin). Kolesterol ve trigliserit düzeyi artış gösteri iken rölatif demir ve ferritin eksikliği gelişir. İdrar hacmi, glomerül filtrasyon hızı, idrarla hidroksi prolin atılımı ve kreatinin klirensi artar.

Hemoliz, Lipemi ve İkter

Anlamlı derecede hemoliz yada lipemi görünen numuneler belli parametrelerin analizi için uygun değildir. İkterik numuneler çoğunlukla özel bir hastalığın sonucu olarak ortaya çıkar (hepatit gibi). Eğer numuneyi analiz etmek kaçınılmazsa ve yeniden numune alınması imkansızsa, sonuçlar “hemolizli yada lipemik örnek” dikkat notu ile birlikte verilir.

Hemoliz

hemoliz (180x320)

Hemoliz, eritrositlerin parçalanmasıdır. Hafif, orta veya ileri derecede olabilir. Serumda hemoglobin konsantrasyonu 20 mg/dL’nin üzerinde olursa hemoliz olduğu gözle anlaşılır. Hemoliz olması durumunda hücre içindeki konsantrasyonları hücre dışındakinden yüksek olan maddelerin serumdaki konsantrasyonları anormal yüksek bulunur(Özellikle K ve Mg olmak üzere Aldolaz, Asit Fosfataz, LDH enzimleri ile Fosfor). Hemoliz, aynı zamanda 400-500 nm dalga boyunda okunan test ölçümlerini etkileyebilir.

Hemolize sebep olan durumlar

  • Uzun süreli turnike uygulanması
  • Tüpü aşırı sallama/çalkalama
  • Enjektöre hızlı çekiş, karıştırma ve enjektörden tüpe hızlı bir şekilde boşaltma
  • Soğutma yada ısıtma
  • Tamamlanmamış santrifüj
  • Serum ayrılması için tam kan olarak uzun süre bekletme (2 saatten fazla)
  • Hematomlu bölgeden kan alınması
  • Kan alma bölgesinin kuru olmaması
  • Parmak ucundan kan alınırken parmağı sıkmak başlıca hemoliz nedenidir.

Lipemi

Kanda anormal miktarda yağ bulunmasıdır. Sonuçları etkileyen en önemli neden hastanın aç olmamasıdır, bu durumda şu testler etkilenebilir: Glukoz, trigliserid, Alkali fosfataz, üre, amonyak, ürik asit.

Hasta ile ilişkili test sonuçlarını etkileyen faktörler

Etkilenen test

Yaş

Alkalen fosfataz

Cinsiyet

Gonadal steroidler

Gebelik

Tiroksin (total)

Postür

Proteinler,enzimler

Egzersiz

AST, LDH, Kreatin kinaz
Üre, Kreatinin
Glukoz
Lökosit, Hemoglobin, Hematokrit
Albumin, Protein,
Sodyum, Potasyum, Kalsiyum

Stres

Prolaktin, Kortizol, ACTH

Beslenme

Glukoz, trigliserid, üre, amonyak, ürik asit
Alkali fosfataz

Yüksek proteinli beslenme

Üre, amonyak, ürik asit

Sigara

Lipitler, proteinler, Vitamin B12, CEA

Alkol

Laktat, ürik asit, trigliserid, HDL, GGT, MCV

Yüksek Ateş

Lipitler, kalsiyum, ürik asit

Menstruel periyot

CA-125, FSH, LH

Bazı Testlerin Sık Karşılaşılan İnterferansları

Albumin

++

ALP

+

++

ALT

++

AST

++

Bilirubin

++

++

BUN

++

Demir

++

Ferritin

+

Fibrinojen

+

Folik Asit

++

Fosfor

++

Klor

++

Kolesterol

+

+

+

Kortizol

++

Kreatinin

+

++

LDH

++

Potasyum

++

++

Protrombin Zamanı

+

+

PTH, İntakt

+

T3

+

T4

+

TSH

+

Trigliserid

++

Ürik Asit

Testlerin Minimum Tekrarlama Aralıkları

Biyokimyasal parametrelerin belirli yarı ömürleri vardır. Bu süreden önce testin tekrarlanması hastalığın takibi açısından fayda sağlamayacağı gibi ülke ekonomisine de ek yük getirecektir. Bu nedenle klinisyenler tarafından her testin minimum tekrarlanma süresinin bilinmesi oldukça önemlidir.

Testler ve Tekrar Aralıkları

Test

Tekrar Aralığı

Üre, Kreatinin

1 Gün

Karaciğer Fonksiyon Testleri (Parasetamol intoksikasyonu, akut hepatit

ve akut kolestaz için geçerli değildir)

3 Gün

Lipit Profili; Kolesterol, Trigliserit, HDL-Kolesterol
FSH, LH, Prolaktin, Testosteron, Östradiol, Seks Hormon bağlayıcı Globulin , TSH, FT4, FT3

13 Gün

Demir, Ferritin

14 Gün

Protein Elektroforezi Immunoglobulinler, Kriyoglobulin

28 Gün

Alfa-feto protein, CA 125, CA 19.9, CA 15.3, CEA, PSA Progesteron, Renin, Aldosteron, Paratiroid hormon, IGF-1, Büyüme hormonu

28 Gün

Vitamin B12, Folik Asit, HbA1c

60 Gün

Vitamin D3

90    Gün

                                                                

Referans Değerler

Uzun yıllar boyunca kullanılan normal değerler tanımlaması, normal tanımının toplumdan topluma değişebilmesi üzerine artık kullanılmamaktadır. Günümüzde kullanılan referans değerler; herhangi bir sağlık problemi olmayan bireylerden elde değerlerin %95’ini içeren grubu temsil eder. Bu değerlerin sayesinde hasta sonuçlarının değerlendirilmesi, tanı ve uygun tedavinin oluşturulması sağlanır.

Analizlerde kullandığımız kit ve solüsyonların çoğunluğu yurt dışından ithal edilmektedir. Kitlerin içinden çıkan broşürlerdeki değerler üretildiği topluma uygun değerleri yansıtmaktadır. Bu yüzden her laboratuvarın kendi referans değerlerini oluşturması önerilmektedir.

Çeşitli faktörlere bağlı olarak bu değerler hastadan hastaya varyasyonlar gösterebilir. Laboratuvarın artan test sayısını karşılamak için yöntem değiştirdiği durumlarda metoda veya hazırlanan kitlerin solüsyon içeriklerindeki değişikliklere bağlı olarak referans aralığı da değişebilir.

Panik Değerler

Özellikle acil örneklerin çalışılması esnasında normal değerlerin dışında sonuçlar ile karşılaşılabilir ve bu sonuçlar vakit kaybedilmeden ilgili kliniğe bildirilmelidir. Bazı testler için uluslararası kabul edilebilir referans aralığı dışında kalan, hasta için kritik öneme sahip panik değerler belirlenmiştir.

Panik değerler listesinde bir değerle karşılaştığında, laboratuvar çalışanı hastanın kliniği ile temasa geçer ve sonucu telefonla bildirir. Bu konuda Panik Değer Bildirme Talimatına” uygun hareket edilir ve bildirim kayıt altına alınır.

 Aşağıdaki tabloda biyokimya, hematoloji ve kan gazları açısından bildirimi acil gereken testler ve panik değerler gösterilmiştir.

Test Adı

Birim

Düşük Panik Değer

Yüksek Panik Değer

ALT/AST

U/L

> 1000

Anyon GAP

mmol/L

> 30

APTT

Saniye

>150

Bikarbonat (CO2)

mmol/L

< 10

> 40

Bilirubin, Yetişkin-Yeni Doğan

mg/dL

> 15/13

D-Dimer

mg/dL

>2

Fosfor

mg/dL

< 1

> 8,9

Fibrinojen

mg/dL

<75

>700

Glukoz-BOS

mg/dL

< 40

> 200

Glukoz

mg/dL

< 40

> 450

Glukoz, Yenidoğan

mg/dL

< 30

> 325

Hematokrit Yetişkin/Yeni Doğan

%

< 20/33

> 60/70

Hemoglobin-Yeni Doğan

%

< 9.5

> 22

Hemoglobin-Yetişkin

%

< 7

> 20

Kalsiyum

mg/dL

< 6

> 13

Kalsiyum, İyonize

mmol/L

< 0,75

>1,6

Klor

mmol/L

< 80

> 120

Kreatin Kinaz

U/L

> 1000

Kreatinin

mg/dL

> 7.4

Laktat Dehidrogenaz

U/L

> 1000

Lökosit

/mm3

< 2000

>30000

Magnezyum

mg/dL

< 1

> 3.5

Miyoglobin, Serum

mg/dL

> 110

Üre

mg/dL

< 5

> 160

Potasyum

mmol/L

< 2.8

> 6,5

Protein

g/dl

< 3,4

> 9,5

Protrombin Zamanı

saniye

>35

INR

> 5.5

Sodyum

mmol/L

<120

> 160

Tam İdrar Tahlili

+3 pozitif glukoz  +3 pozitif keton

T4, Serbest

ng/dL

> 3.5

Troponin

ng/mL

> 0,1

Trombosit

/mm3

< 40000

> 1 000 0000

Ürik Asit

mg/dL

> 13




İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı Birim Sorumluları ve İş Bölümü

Fikret Biyal Merkez Araştırma Labortuvarı İş Akış Şeması

Birim

Birim Sorumlusu

Birim Çalışanları

İletişim No

Biyokimya

Kim. Müh. Leyla Duruk

Leyla Duruk
Cem Üzgün
Elvan Seçkin
Birsen Soyhan
Hafize Boyacı
Sibel Bulut
Zehra Gündoğdu

22590

Hormon

Müh. Tülay Koyugölge
Biolog Canet Sert

Tülay Koyugölge
Nilüfer Civelekoğlu
Nurcan Onat
Canet Sert
Özlem Yalçın

22590

HBA1C

Lab. Ayla Demirel Hancı

Ayla Demirel Hancı
Birsen Doğan

22585

Kan Sayımı-Koagulasyon

Bio. Esma Bakioğlu

Maiye Aydın
Esma Bakioğlu
Recep Koca

22585

Seroloji

Lab. Zeynep Çifçi

Zeynep Çifçi
Okan Kadir Nohut

22585

Eliza

Kim. Müh. Nevin Bezgal

Nevin Bezgal
Nuray Çetin

22589

Elektroforez

Kim. Müh. Elif Kaya

Elif Kaya
Cemal İrten

21983

Romatoloji

Doç. Dr. Fatma Özbakır

Doç. Dr. Fatma Özbakır
Serap Yılmaz Yen
Aynur Can Öztürk
Yasin Yılmaz
Yeliz Damgacı Keskin

22588

OGTT

Lab. Mürşide Özel

Mürşide Özel
Jermin Benlioğlu

22355

İlaç Düzeyleri
Gebelik Tarama

Lab. Nilgün Çetinkaya

Nilgün Çetinkaya
Katya Yücer

23082

HPLC

Lab. Gülay Şinikçi

Gülay Şinikçi
Sevgül Karadeniz
Nilüfer Sezginel

22583

Özel Testler

Kim. E. Selva Kaplanoğlu

E. Selva Kaplanoğlu
Mümin Manaf

22583

İdrar Biyokimyası

Gülseren Güral

Gülseren Güral
Sevgül Karadeniz

Sindirim Lab.

 (İdrar- Dışkı)

Lab. Aziz Diler

Aziz Diler
Banu Tuncer
Filiz Öztürk

22584

Numune Kabul-Kan Alma Birimi

Lab. Ömer Çelik

Ömer Çelik
Ahmet Taçar

22582
21658

Numune Kabul-Laboratuvar

Lab. Süreyya Güler

Süreyya Güler
Katya Yücer

İdrar Kabul

Hiz. M. Ali Şimşek

M. Ali Şimşek
Niyazi Tekin
Aysel Baydemir
Eyüp Gürses

21319

Hasta Kayıt

Arzu Koçan

Arzu Koçan
Nurgül Karabulut
Okan Bilir
Türkan Bilir
Nazlı Yaşin
Mahmut Akyasan

21658 - 21702

Kan Alma

Lab. Mehmet Temiz

Mehmet Temiz
Sibel Bulut
Nilüfer Sezginel
Aynur Dinçsoy
Yasin Yılmaz
Gülseren Güral
Zehra Gündoğdu

22586

Rapor

Tıb. Sek. Tülay Nazlımoğlu

Tülay Nazlımoğlu

21703

Hemşire

Türkan Çolo

Türkan Çolo

23080

Kan Alma Birimi Temizlik

Kim. Müh. Nevim Kaçan

Nevim Kaçan

21072

Numune Transport

Bio. Tahir Dikme

Niyazi Tekin
Aysel Baydemir
Eyüp Gürses

21319 - 22586

Kadın Hastalıkları Biyokimya Lab.

Sağ. Tek.

 Nermin İpçi Deviren

Nermin İpçi Deviren
Esma Erdoğan

21451

Depo-Kit

Kim. Şükran Çakın

Şükran Çakın
Nevim Kaçan

22581 - 21072

Depo-Tıbbi Sarf

Bio. Tahir Dikme

Tahir Dikme

21072

Acil Birim Biyokimya Laboratuvarı

Kim. Serhat Topçu
Müh. Muhammet Önder

Aydın Erol
Cevdet Temurlenk
Cevher Dağ
Dilek Sever Kaya
Fatma Sabır
Gülseren Duygucu
Gülseren Özcan
Gülsüm Değirmenci
Hakan Hasançebi
Halil Kurt
Hasan Köse
Hasan Akyol
Kenan Demirci
Kıymet Öztürk
Levent Nazlımoğlu
Muhammet Önder
Murat Tabakoğlu
Nesrin Saitoğulları
Serhat Topçu
Uğur Bedir
Ruhiye Yılmaz
Zeynep Kaya
Behice Üzgün (Kayıt Elemanı)
Yavuz Bayrak (Kayıt Elemanı)



Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı dahili telefon bilgileri

Birim

İletişim No

Yönetici-Prof. Dr. Dildar Konukoğlu

21320

Lab Sekreter-Sonay Yıldız

21320

Doç. Dr. Murat Bolayırlı

21320, 21121

Doç. Dr. Fatma Özbakır

22588

Yard. Doç. Huriye Balcı

22009

Hemşire

23080

Kim. Şükran Çakın

22581

Hasta Kayıt

21658, 21702

Numune Kabul

22582, 21658

Rapor

21703

İdrar Kabul

21319

Kan Alma

22586

OGTT

22355

Biyokimya-Otomasyon

22590

Hormon-Otomasyon

22590

Hematoloji Birimi

22585

Seroloji Birimi

22585

Romatoloji Birimi

22588

Özel Testler

22583

Eliza

22589

Elektroforez

21983

İlaç Düzeyleri

23082

HPLC Birimi

22583

Sindirim (İdrar ve Gaita Birimi)

22584

Kadın Hastalıkları Biyokimya Lab.

21451

Acil Birim Biyokimya Laboratuvar

21001

Adres: İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Fikret Biyal Merkez Araştırma Laboratuvarı Binası
Telefon: +90 (212) 414 34 26
E-posta: ctfmerlabo@istanbul.edu.tr


-Gözlerimi; gün ışığını, bir bebeğin yüzünü, bir kadının gözlerindeki sevgiyi görmemiş bir adama verin.

-Kalbimi; kendi kalbi ona acı vermekten başka bir şeye yaramayan birine verin.

-Kanımı; bir otomobilin enkazı altından çıkarılmış olan gence verin. Verin ki; torunlarının oynadığını görene dek yaşayabilsin.

-Böbreklerimi; haftadan haftaya yaşaması makineye bağlı olan birine verin.

-Kemiklerimi; alın ve sakat bir çocuğun yürüyebilmesinin yolunu bulun.

-Eğer bir şeyleri gömmeniz gerekiyorsa; hatalarımı, kusurlarımı, insanlara olan ön yargılarımı gömün. Günahlarımı şeytana, ruhumu tanrıya verin. Eğer yeri gelir de beni hatırlamak isterseniz, bunu size ihtiyacı olan birine yardım ederek yapın. Eğer tüm bu isteklerimi yapıyorsanız ben sonsuza dek yaşayacağım... To Remember Me - Robert Noel Test


Merkezimizde Yapılan Doku ve Organ Nakilleri

Kalp-Kalp Kapakçığı: Prof. Dr. Gökhan İPEK (sorumlu hekim)

Böbrek: Prof. Dr. Salih PEKMEZCİ (sorumlu hekim)

Karaciğer: Doç. Dr. Kaya SARIBEYOĞLU (sorumlu hekim)

Kornea

Merkezimizde 1986 yılından beri aktif olarak böbrek nakli yapılmaktadır. 2011 tarihine kadar yapılan toplam böbrek nakli sayısı (canlı+kadavra) 582’dir.

Organ Bağışı Nedir?

Organ bağışı; bir kişinin özgür iradesi ile ölümünden sonra doku ve organlarının başka hastaların tedavisi için kullanılmasına izin vermesidir.

Kimler Organ Bağışında Bulunabilir?

18 yaşından büyük ve akli dengesi yerinde olan herkes organlarının tamamını veya bir bölümünü bağışlayabilir. Bağışlanmış olan organların uygunluğu vericinin ölümünden sonra sağlık bakanlığındaki görevliler tarafından araştırılır.

org_bagis_belgesi1

Organ Bağışı Nasıl Yapılır?

Ülkemizde organ bağışları birçok hastane ve kuruluş tarafından kabul edilmektedir. Bağış kartınızı bu kuruluşlardaki Organ Bağış Birimlerinde organ bağış formunu doldurarak alabilirsiniz. Organlarınızı bağışladığınızı yakınlarınızın bilmesi ve bağış kartınızın yanınızda olması ölümünüz halinde organ bağışlama isteğinizin yerine getirilmesini sağlayacaktır.

Organ Bağışı Yaptım, Vazgeçebilir miyim?

Evet, vazgeçebilirsiniz, bunun için kartınızı kırıp atmanız, ayrıca yakınlarınıza da söylemeniz yeterlidir.

Organ Nakli Nedir?

org_bagis_belgesi2Organ nakli; vücutta görevini yapamayan bir organın yerine yeni bir organın nakledilmesidir. Bu da canlı bir vericiden veya beyin ölümü gelişmiş ve organları bağışlanmış kişiden alınan sağlam ve aynı görevi üstlenecek bir organın alınması ile olmaktadır.

Beyin Ölümü Nedir?

Bitkisel hayat ya da komadan farklı olarak geri dönüşümü olmaksızın beyin işlevlerinin kaybıdır. Bu durum yoğun bakım şartlarında gerçekleşebilmektedir. Bu vakalar beyin ölümü tespit kurulu tarafından değerlendirilip gerekli testlerin sonunda geriye dönüşün olmadığı durumlarda beyin ölümü tanısı konulabilmektedir. Bu tanıyı alan vaka kalbi atsa da tıbbi ve hukuki olarak ölüdür ve bu durum beyin desteklemediği için uzun sürmeyecektir. Yani tüm desteğe rağmen kısa süre içerisinde kalp de duracaktır.

Organ Bağışı Sonrası Vücut Dış Görünümü Bozulacak mıdır?

Organ çıkarımı ameliyatı, ameliyathane koşullarında, tecrübeli cerrahi ekipler tarafından titizlikle yapılmaktadır. Gizli dikiş ile cilt kapatılarak vericinin vücuduna saygılı davranılmaktadır. Vücut üzerinde tek bir dikiş izi olmaktadır.

Organ Bağışı Dinen Caiz midir?

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, 06.03.1980 tarih ve 396 sayılı kararı ile organ naklinin caiz olduğunu bildirmiştir. Bu kararla; organ bağışı insanın insana yapabileceği en büyük yardım olarak nitelendirilmekte ve “organınızı vereceğimiz kişi yaptığı iyilik ve fenalıklardan kendisi sorumludur” denilmektedir (Karar için bakınız).

Kur’an-ı Kerim’de de;

Kim, bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bir bozgunculuk çıkarmak karşılığı olmaksızın öldürürse, o sanki bütün insanları öldürmüştür. Her kim de birini (hayatını kurtararak) yaşatırsa sanki bütün insanları yaşatmıştır.

beyan olunmuştur (Maide Suresi, Ayet 32).

Alınan Organlar Kimlere Nakledilecektir?

Organ alacak hastalar önce kan ve doku gruplarına göre daha sonra da tıbbi aciliyet durumlarına göre belirlenir. Cins, ırk, din, zengin, fakir ayrımı yapılmaz.

Organ ve Doku Bağış Formu



Böbrek Nakli için Bilgilendirme

Tanımlamalar

Böbrek yetmezliği, böbreklerin görevlerini yerine getirememeleri (çalışmamaları) anlamına gelir. Bu metinde böbrek yetmezliği terimini böbreklerin kalıcı, sürekli ve geri dönüşsüz olarak çalışmadığı durum olan kronik böbrek yetmezliğini tanımlamak için kullanacağız.

Böbrek, böbrek yetmezliği olan hastalara nakledilebilir. Böbrek genellikle hastanın akrabası olan bir canlıdan veya yeni ölmüş bir kişiden alınabilir. Başarılı bir nakil sonrası hastanın diyaliz ihtiyacı kalmaz.

Burada bu işlemin (ameliyat/tedavi) amaçlarından ve risklerinden bahsedeceğiz. Sizin kararınızı almanızda yardımcı olması için, seçimleriniz hakkında bilgi sahibi olmanızı istiyoruz.

Lütfen anlamadığınız veya daha fazla bilgi almak istediğiniz konular hakkında bizlere soru sormaktan çekinmeyiniz.

Formu okumakta, anlamakta veya doldurmakta zorluk çekerseniz lütfen yardım isteyiniz.

Lütfen hastaneye gelirken bu formu yanınızda getiriniz

Bu formu dikkatler okumanız ve onayınız, olurunuz varsa imzalamanız istenecektir.

Ameliyat ile ilgili kararınızı her hangi bir zamanda değiştirebileceğiniz unutmayınız.

Böbrek nakli hakkında

Böbrek nakli olmanız ya böbrekleriniz artık tamamen yetersiz olduğu (çalışmadığı/görevini yerine getirmediği) için veya kısa sürede tamamen yetersiz hale gelecekleri için gerekmektedir. Eğer kronik diyaliz tedavilerinden birine başlamışsanız böbrekleriniz tamamen yetersiz hale gelmiş demektir. Böbrek nakli, görevli cerrahi ekibin hemen hemen iki veya üç saat çalışmalarını gerektirecek büyük bir ameliyattır. Eğer ameliyat başarılı olursa takılan yeni böbrekle, böbrek işlevleriniz yerine gelecektir ve diyaliz ihtiyacınız ortadan kalkabilecektir. Ancak vücudunuzun yeni takılan böbreği reddetmemesi için ömür boyu bağışıklık baskılayıcı (immunosuppresiv) ilaçlar kullanmanız gerekecektir.

İşlemden (ameliyattan) önce

Nefroloğunuz (böbrek hastalıkları uzmanınız) sizinle görüştükten sonra, ön değerlendirmeniz uygun ise hazırlık tetkiklerinize başlayacak ve hazırlık dosyanızı açacaktır. Hazırlık dosyası, nefrologlar, böbrek nakli cerrahları, hemşire ve nakil programında görevli diğer personelin katıldığı böbrek nakli hazırlık kurulunda görüşülecek ve kurul dosyanızı ve durumunuzu değerlendirip böbrek nakline uygun olduğunuza karar verirse böbrek nakli bekleme listesine alınacaksınız. Eğer uygun bir böbrek bulunursa telefonla sizle temas kurulacaktır. Böyle bir durumda Cerrahpaşa Tıp Fakültesi nakil ünitesine acil olarak başvurmanız gerekecektir.

Size gönüllü olarak böbrek vermek isteyen (canlı verici) bir aile bireyi varsa, onun durumu da kurul tarafından ayrıca değerlendirilecek ve onun için de bir hazırlık dosyası açılacaktır.

Böbrek nakli nasıl yapılır

Böbrek nakli ile başka bir kişiden alınan bir böbrek karnınıza yerleştirilir. Böylece yeni yerleştirilen böbrek iki böbreğin yaptığı görevleri üstlenir. Cerrahi ekip yeni böbreği karnınızın alt bölgesine yerleştirecektir, bu işlem sırasında böbreğe giden atar ve toplar damarın da uygun şekilde vücuttaki atar ve toplar damara birleştirilmesi gerekmektedir. Böylece kanınız yeni takılan böbreğe ulaşacak, böbrekten süzülen kan ile idrar oluşacaktır. İşlem sırasında özel bir durum yoksa sizin kendi böbrekleriniz yerinde bırakılacaktır. Ancak enfeksiyon veya yüksek tansiyona neden oluyorlarsa çıkarılmaları gerekebilir.

Nakil işlemi

Böbrekleriniz yetersiz olduğunda böbrek nakli tedavi seçeneklerinizden biri olabilir. Böbrek nakli herkes için uygun değildir. Böbrek naklinin sizin için uygun olup olmaması, böbrek yetmezliği nedeninize, eşlik eden diğer hastalıklarınıza ve diğer bazı nedenlere bağlı olabilir. Doktorunuz böbrek naklinin sizdeki muhtemel başarısı veya sizin için tehlikeli olup olmayacağı konusunda size bilgi verebilir. Böbrek nakli hazırlık kurulu bu konuda kesin karar merciidir.

Böbrek nakli bölümünde tıbbi değerlendirme

Eğer doktorunuz böbrek naklinin size uygun olduğunu düşünüyorsa bir sonraki adım ileri incelemelerin yapılacağı böbrek nakli bölümüne başvurmanızdır. Burada haftalar hatta aylar sürebilecek bir takım incelemeler yapılacaktır. Röntgen filmleri çekilecek ve kan testleri yapılacaktır. Kan ve doku gruplarınız tespit edilecek, böylece takılacak böbreğin vücudunuza ne kadar uyum sağlayacağı anlaşılacaktır.

Tıbbi ekip cerrahi bir ameliyat için yeterince sağlıklı olup olmadığınızı anlamak isteyecektir. Kanser, ciddi enfeksiyon veya ciddi kalp-damar hastalığı varlığı durumunda böbrek naklinin başarıya ulaşması olası değildir.

Ayrıca böbrek nakli ekibi nakil sonrası kullanmanız gerekli ilaçları düzenli kullanıp kullanmayacağınız konusunda bilgi sahibi olmak isteyecektir.

En son olarak da nihai ve kesin tıbbi değerlendirmeniz böbrek nakli hazırlık kurulunda yapılacak ve tıbbi karar bu kurulda verilecektir.

Eğer aile bireylerinizden biri size gönüllü olarak böbrek vermek istiyorsa, o kişinin de sağlık durumunun anlaşılması için ayrıntılı testler yapılması gereklidir. Bunlar kan testleri, röntgen filmleri ve anjiyografi gibi girişimsel testleri de içerir.

Cerrahi İşlem (operasyon)

Eğer canlı vericiniz varsa her ikiniz de aynı gün ve saate operasyon odasına alınacaksınız ve genellikle yan yana olan iki masada ameliyat yapılacaktır. Bir cerrahi ekip nefrektomi (vericiden böbreğin çıkarılması) işlemini yaparken diğer ekip alıcıya böbreğin takılması için gerekli hazırlıkları yapacaktır.

Eğer böbrek nakli kadavradan yapılacak ise uygun bir böbrek bulununca hastaneye acilen çağrılacaksınız. Böyle bir durumda görevli ekip gerekli bazı testleri ve cross-match (çapraz karşılaştırma, “kros-meç” okunur) testini yapacaktır. Nakil yapılabilmesi için cross-match testinin negatif olması gereklidir.

Genel anestezi verilecek ve genellikle 3 veya 4 saat süren operasyon boyunca uyuyacaksınız. Cerrah karnınızın alt bölgesinde ufak (yaklaşık 10 cm) bir kesi yapacak buraya böbreği yerleştirecek ve atar ve toplar damarı vücuttaki atar ve toplar damara bağlayacaktır. Ayrıca böbreğin idrar yolunu (üreter) mesaneye bağlayacaktır.

Yeni böbrek genellikle hemen kanı süzmeye ve idrar oluşturmaya başlayacaktır. Ancak bazı durumlarda idrar oluşumu bir kaç hafta kadar gecikebilir.

Cerrahi sonrası toparlanma

Bir çok büyük cerrahi işlemden sonra olduğu gibi böbrek nakli sonrasında da uyanırken kendinizi yorgun, bitkin hissedebilirsiniz. Ayrıca özellikle ameliyat bölgesinde ağrı hissetmeniz normaldir. Bazı hastaların ameliyat sonrasında da bir süre diyaliz tedavisi görmesi gerekebilir.

Bazı hastalar operasyondan hemen sonra kendilerini çok iyi hissedebilirler. Ancak ne olursa olsun operasyon sonrası en az bir hafta genellikle de iki hafta hastanede yatmanız ve yakından izlenmeniz gereklidir. Bazı durumlarda bu süre daha da uzayabilir.

Nakil sonrası bakım

Bağışıklık sisteminiz vücudunuzu bakteriler ve virüsler gibi yabancı mikroplara karşı korumaya ve onları vücuttan “atmaya” (reddetmeye) çalışmaktadır. Bağışıklık sisteminiz yeni takılan böbreği de yabancı olarak görecektir ve onu atmaya (reddetme, rejeksiyon) çalışacaktır. Bu nedenle bağışıklık sisteminizi baskılayan bir takım ilaçları düzenli olarak kullanmanız gereklidir. Genellikle üç çeşit bağışıklık baskılayıcı ilaç almanız gerekmektedir. Bu ilaçlarla ilgili bir bilgi formu size ayrıca verilecektir. Ayrıca başka sağlık problemleriniz varsa onlarla ilgili de ilaçlar almanız gerekecektir.

Hastaneden ayrılmadan önce kullanacağınız ilaçları ve kullanma şeklini iyice öğrenmeniz gereklidir. Bu konuda tıbbi ekibe danışınız.

Diyet konusunda diyaliz tedavilerine göre daha serbest olabilirsiniz. Ancak yine de çok fazla kilo almanız istenmemekte ayrıca fazla tuzlu yememeniz gerekmektedir. Klinikteki diyetisyenden ayrıntılı beslenme planını öğrenebilirsiniz.

Rejeksiyon (Böbrek reddi)

İlaçlarınızı düzenli alarak, düzenli kontrollere gelerek ve diyetinize uyarak rejeksiyon gelişmesini önlemeye yardımcı olabilirsiniz. Ayrıca idrar miktarında azalma, nakilli böbrek bölgesinde ağrı, ateş gibi durumlarda hemen doktorunuza başvurmanız gereklidir. Nakil sonrasında bakımınızı düzenli yapsanız da yine de böbrek reddi (rejeksiyon) meydana gelebilir. Bu durum, nakilden yıllar sonra ortaya çıkabileceği gibi, bazen de daha erken dönemde oluşabilir. Böyle bir durumda tekrar diyaliz tedavisine başlamanız gerekebilir. Ayrıca tıbbi açıdan uygun bulunursanız yeni bir böbrek nakli de yapılabilir.

Bağışıklık Sistemini baskılayan (immunosuppresiv) ilaçların yan etkileri

Bu ilaçlar bağışıklık sisteminizi zayıflatırlar. Bu da enfeksiyon oluşmasına yardımcı olabilir. Bazı ilaçlar görünüşünüzü değiştirebilir. Yüzünüz daha şiş hale gelebilir, sivilceler çıkabilir, yüzde kıllanma olabilir ve kilo almanıza neden olabilirler. Bu problemler her hastada görülmez.

Bazı hastalarda uzun süreli tedavi sonrası lenfoma, lökoz ve habis tümör gibi neoplastik hastalık oluşma riski artabilir. Bazı ilaçlar katarakt (gözdeki lensin kesifleşmesi, görme bozukluğuna neden olur), diyabet, gastrit yüksek tansiyona yol açabilir, ayrıca kemik erimesi ve bazı diğer kemik rahatsızlıklarına neden olabilirler. Bazı hastalarda uzun süreli kullanım karaciğer ve böbrekte hasara neden olabilir. Böbrek nakli sonrası kullanılan ilaçlar hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için “İmmünosüpressifler-Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar” adlı bilgilendirme formuna başvurabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Cerrahi işlem sonrası %1 oranında ölüm riski vardır. Nadiren cerrahi sonrası yeni takılan böbreğin damarları tıkanabilir ve böbreğin çalışmamasına yol açar ve böbreğin yeni bir operasyonla çıkarılması gerekebilir, tekrar diyalize başlamanız gerekir. Ufak da olsa cerrahi operasyona bağlı kanama riski vardır ve yeni bir operasyonla kanamanın durdurulması gerekebilir. İdrar yolun, mesane bağlantısından kaçak olabilir ve bunu düzeltmek için yeni bir operasyona gerek olabilir. Nakilden sonra yaklaşık %25 oranında akut rejeksiyon (organ reddi) gelişebilir, bu durumda kuvvetli yeni ilaçların kullanılması gerekebilir. Eğer ilaç tedavilerine yanıt alınamazsa böbrek işlevlerini kaybedebilir. Uzun dönemde de nakilli böbrek kronik rejeksiyon (organ reddi) ile bozulabilir ve yeniden diyalize başlamanız gerekebilir. Kendi böbreklerinizi bozan bazı hastalıklar, tekrar ortaya çıkıp nakledilen böbreği de bozabilir. Nakil sonrası takip döneminizde de bir çok kere hastaneye yatırılmanız ve tedaviniz gerekebilir ayrıca bir çok kere böbrek biyopsisi yapılması gerekebilir. Her cerrahi işlemden sonra görülebilecek, yara enfeksiyonu, ayak damarlarında pıhtı oluşması ve dren bölgesinden akıntı oluşabilir. Fevkalade nadir ancak potansiyel bir komplikasyon olarak alıcıya nakledilen böbrekten enfeksiyon veya kanser taşınması sayılabilir.

Canlı gönüllü böbrek vericileri

Canlılarda yapılan nakiller ölüden yapılana göre daha iyi sonuç vermektedir. Nakilli böbrek daha çabuk işlev görmeye başlamakta ve daha uzun yıllar çalışması mümkün olmaktadır. Yapılan çalışmalarda böbrek vericilerinin yaşamının normal toplumdan daha kısa olduğu yönünde her hangi bir bulgu saptanmamıştır. Ancak vericinin tek böbreği kaldığı için diğer böbreğine travma, taş oluşumu, enfeksiyon gibi herhangi bir nedenle zarar gelecek olur ise diyalize girmesi gerekebilir. Bu çok ender bir olaydır. Ayrıca bazı vericilerde yüksek tansiyon oluşabilir, böbrekler protein sızdırabilir veya çok nadiren de olsa böbrek yetmezliği meydana gelebilir, bu durumda yine vericinin diyalize girmesi gerekebilir. Böbrek vericisi tek böbrekli kaldığı için herhangi bir nedenle bazı ilaçları alırken doz ayarlaması yapılması gerekebilir. Canlı vericide böbrek alınması operasyonu sırasında kanama, enfeksiyon, damarlarda pıhtılaşma gibi cerrahi komplikasyonlar oluşabilir. Ayrıca her cerrahi operasyon çok az da olsa ölüm riski taşımaktadır. Bunların dışında canlı vericiden alınıp hastaya nakledilen böbrek bazen, yukarda komplikasyonlar bölümünde belirtilen nedenlerle çalışmayabilir. Canlı böbrek vericisi olmak için gönüllü olmak esastır. Verici olmak için uygun olup olunmadığı, hazırlık tetkikleri yapıldıktan sonra böbrek nakli hazırlık kurulunda değerlendirilip karara bağlanır.


İ. Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ Tıbbi Genetik Anabilim Dalı 
GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ 
(GETAM)

Numuneler teslim edilirken dikkat edilmesi gerekenler !

  1. Sitogenetik analizler için; heparinli kan/kemik iliği,
  2. Moleküler analizler için; EDTA‘lı tüple kan/kemik iliği,
  3. Hematolojik maligniteli hastalarda son lökosit sayısının bildirilmesi,
  4. Barkodsuz numune gönderilmemesi,
  5. Numunelerin hastanın kendisi/ kanuni temsilcisiyle gönderilmesi,
  6. Nadir/Prenatal/Diğer hastalıklar için; http://hastane.cerrahpasa.istanbulc.edu.tr/tr/content/laboratuvarlar/tibbi-genetik-laboratuvari#title15307856162464
    linkine bakılması,
  7. Sitogenetik analizler için gerekli nümunelerin 08.30-15.30 saatleri arasında gönderilmesi gerekir.

BİRİM ADI

BİRİM SORUMLUSU

GÖREVLİ PERSONEL

İLETİŞİM

POLİKLİNİK

Prof. Dr. Mehmet SEVEN

A ) Genetik Hastalıklar

Prof. Dr. Mehmet SEVEN

Uzm. Dr. Ayşenur KAVASOĞLU

Dr. Uğur GÜMÜŞ

Dr. Aynur İSLAMOVA

Dr. Çağlar ARISOY

22996

B ) Teratolojik Hastalıklar

Prof. Dr. Mehmet SEVEN

Uzm. Dr. Ayşenur KAVASOĞLU

Dr. Uğur GÜMÜŞ

Dr. Aynur İSLAMOVA

Dr. Çağlar ARISOY

21304

MOLEKÜLER LABORATUVARI

Doç. Dr. Selçuk DAŞDEMİR

Seda SALMAN

Murat POLAT

Filiz ÖZDEMİR

22996

SİTOGENETİK LABORATUVARI

Dr. Öğr. Üyesi Aysel KALAYCI YİĞİN

Ezgi Elif ZOZİK

Nuh Bülent BAĞLAMA

Pınar KARACA YILMAZ

22996

Sorumlu Hemşire

Fatma GENÇOĞLU

22996

Anabilim Dalı Sekreteri

Pınar İŞLEYEN

21468

Hasta Kayıt / Bilgi İşlem

Hasan YALÇINKAYA

Sinan TUNÇEL

21304

Danışma – Santral

Ercan KESER

22996

Arşiv

Salih İŞENÇ

Hizmetli

Ebru POLAT


Cerrahpaşa-Tıp-Fakültesi-Genetik-Test-Listesi.PDF -  İNDİRİN



TIBBİ  GENETİK ANABİLİM DALI / GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ (GETAM)

Öğretim Üyesi / Personel

İletişim

Anabilim Dalı Başkanı / Mesul Müdür

Prof. Dr. Mehmet SEVEN

22995

Anabilim Dalı Sekreteri

Pınar İŞLEYEN

21468

Öğretim Üyesi (Anabilim Dalı)

Prof. Dr. Şükrü PALANDUZ

21468

Öğretim Üyesi (Anabilim Dalı)

Prof. Dr. Burçak VURAL

21468

Öğretim Üyesi (GETAM)

Prof. Dr. Beyhan TÜYSÜZ

21468

Öğretim Üyesi

Doç. Dr. Selçuk DAŞDEMİR

23108

Öğretim Üyesi

Yard. Doç. Dr. Selçuk SÖZER TOKDEMİR

21468

Öğretim Görevlisi

Dr.Öğr.Üyesi Aysel KALAYCI YİĞİN

23137

Poliklinik

Uzm. Dr. Ayşenur KAVASOĞLU

Dr. Uğur GÜMÜŞ

Dr. Aynur İSLAMOVA

Dr. Çağlar ARISOY

22996

Santral / Müracaat

Ercan KESER

22996

Bilgi İşlem

Hasan YALÇINKAYA

Sinan TUNÇEL

21304

MOLEKÜLER LABORATUVARI

Doç. Dr. Selçuk DAŞDEMİR

Seda SALMAN

Murat POLAT

Filiz ÖZDEMİR

22996

SİTOGENETİK LABORATUVARI

Dr. Aysel KALAYCI YİĞİN

Ezgi Elif ZOZİK

Nuh Bülent BAĞLAMA

Pınar KARACA YILMAZ

22996

Adres: İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,               Tıbbi  Genetik Anabilim Dalı / Genetik Hastalıklar Tanı Merkezi (GETAM)               Temel Bilimler Binası 6. Kat     FATİH / İSTANBUL       

 Telefon / Fax : +90 (212) 414 31 84
+90 (212) 414 30 00 / 21468-22995
E-posta: ctfgetam@istanbul.edu.tr

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ
SAĞLIK UYGULAMA ve  ARAŞTIRMA MERKEZİ
TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI


 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ

SAĞLIK UYGULAMA ve  ARAŞTIRMA MERKEZİ

TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUARI


YÖNETİM

Prof. Dr. İBRAHİM İKİZCELİ

MESUL MÜDÜR

 

Prof. Dr. NEVRİYE GÖNÜLLÜ

TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVAR SORUMLUSU

Prof. Dr. GÖKHAN AYGÜN

TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVAR SORUMLU YRD.

 

BİRİMLER

BAKTERİYOLOJİ LABORATUVARI

22752

Prof. Dr. NEVRİYE GÖNÜLLÜ

BAKTERİYOLOJİ LABORATUVARI – SORUMLU UZMAN

 

Prof. Dr. ÖMER KÜÇÜKBASMACI

BAKTERİYOLOJİ LABORATUVARI – UZMAN

Prof. Dr. HRİSİ BAHAR TOKMAN

BAKTERİYOLOJİ LABORATUVARI – UZMAN

Doç. Dr. FATMA KÖKSAL ÇAKIRLAR

BAKTERİYOLOJİ LABORATUVARI – UZMAN

 

EROL GÜNDÜZ

SORUMLU TEKNİK PERSONEL

HURİYE AKBAL YILDIZ

SORUMLU TEKNİK PERSONEL

TENZİLE TUNCER

TEKNİK PERSONEL

ŞERİFE KAYA

TEKNİK PERSONEL

AYŞE SÖNMEZ YEKEBAŞ

TEKNİK PERSONEL

REYHAN ÇALIŞKAN

TEKNİK PERSONEL

SİNEM ÖZDEMİR

TEKNİK PERSONEL

KÜBRA CAN

TEKNİK PERSONEL

ARİFE YALDIZ ŞAHİN

TEKNİK PERSONEL

FATİH MEHMET İLBASMIŞ

TEKNİK PERSONEL

CANAN KÖKSAL ŞİRİN

TEKNİK PERSONEL

ZEHRA İPEK

TEKNİK PERSONEL

NİDA KÜÇÜK

TEKNİK PERSONEL

SEMRA TERZİ ÖZKARA

TEKNİK PERSONEL

SELMA AYDIN

TEKNİK PERSONEL

HAYDAR SERDAR ACAR

TEKNİK PERSONEL

FATMA TUNCA

TEKNİK PERSONEL

AYSEL HENDEKÇİ

YARDIMCI PERSONEL

 

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARI

Prof. Dr. ÖMER KÜÇÜKBASMACI

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARI – UZMAN

 

NİGAR ÇELİK ÖZER

SORUMLU TEKNİK PERSONEL

ABDÜLKERİM SUAT SARIBAŞ (Doç. Dr.)

TEKNİK PERSONEL

 

MİKOLOJİ LABORATUVARI

AYFER TATLI KIRATLI

SORUMLU TEKNİK PERSONEL

ZEYNEP YAZGAN

TEKNİK PERSONEL

AYŞE SERDA KANTARCIOĞLU

TEKNİK PERSONEL

 

PARAZİTOLOJİ LABORATUVARI

Yrd. Doç. Dr. ERDAL POLAT

PARAZİTOLOJİ LABORATUVARI – TEKNİK DANIŞMAN

GÜLŞAH BEKTAŞ

SORUMLU TEKNİK PERSONEL

 

SEROLOJİ LABORATUVARI

Prof. Dr. BEKİR KOCAZEYBEK

SEROLOJİ LABORATUVARI – SORUMLU UZMAN

 

Prof. Dr. HRİSİ BAHAR TOKMAN

SEROLOJİ LABORATUVARI – UZMAN

PELİN YÜKSEL (Doç. Dr.)

SORUMLU TEKNİK PERSONEL

MUSTAFA ASLAN (Doç. Dr.)

TEKNİK PERSONEL

HAKAN YAKAR

TEKNİK PERSONEL

MUSTAFA ASLAN

TEKNİK PERSONEL

ŞERİFE BOZYEL

TEKNİK PERSONEL

HAVA GÜLER

TEKNİK PERSONEL

FİGAN METE SOLDUK

TEKNİK PERSONEL

HAVA GÜLER

TEKNİK PERSONEL

KENAN KOÇ

YARDIMCI PERSONEL

 

MOLEKÜLER MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI

Prof. Dr. KENAN MİDİLLİ

MOLEKÜLER MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI

SORUMLU UZMAN

 

Doç. Dr. SEVGİ ERGİN

MOLEKÜLER MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI

TEKNİK DANIŞMAN

 

Uzm. PhD. MERT KUŞKUCU

MOLEKÜLER MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI

TEKNİK DANIŞMAN

 

PINAR SUSAM KOÇOĞLU

SORUMLU TEKNİK PERSONEL

MUHAMMET AYDIN

TEKNİK PERSONEL

DESTEK BİRİMLER

ERDEM GÜVEN

DEPO SOR- YAZI İŞLERİ

MUSTAFA KIRKAN

DEPO SOR- YAZI İŞLERİ

GÜLTER SÜRMELİ

ÖRNEK KABUL / SEKRETERLİK

SATI MEHMET EBREK

ÖRNEK KABUL / SEKRETERLİK

FETHİ CÖMERT

ÖRNEK KABUL / SEKRETERLİK

ZEYNEP EVCİMEN

TEKNİK PERSONEL

NURAY KÜRK

SEKRETERLİK

ORHAN YATMAZ

YARDIMCI PERSONEL

YILMAZ TAŞDEMİR

YARDIMCI PERSONEL

NİHAT DOĞAN

YARDIMCI PERSONEL

ÜMMÜHAN KIĞILCIM

YARDIMCI PERSONEL

HÜSEYİN YILDIZ

YARDIMCI PERSONEL

BURÇİN ÖZEREN

YARDIMCI PERSONEL


TEMİZLİK 21993

TIBBi MiKROBiYOLOJi LABORATUVARI LABORATUVARI

PANİK DEĞER BİLDİRME TALİMATI

  1. AMAÇ

Hasta güvenliği açısından panik değer bildirimi ve takibinin sağlanmasında gerekli ilkelerin belirlenmesidir. 

  1. KAPSAM

Bu talimat, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı (CTF SUVAM TML)’nda tespit edilen panik değerlerin bildirimi işlemlerini kapsar.

  1. SORUMLULAR

CTF SUVAM TML sorumlusu, TML sorumlu yardımcıları, laboratuvar birim sorumluları, laboratuvar birim uzmanları, laboratuvar birim teknik danışmanları, laboratuvar teknik personeli ve diğer personel. 

  1. TANIMLAR

Panik Değer: Çalışılan testlerde, referans aralığı dışında belirlenen ve hasta için riskli olabilecek, yaşamını tehdit edebilecek ve ivedilikle hastanın hekimine/hemşiresine iletilmesi gereken laboratuvar sonuçlarıdır.

ARB: Aside dirençli bakteri.

BOS: Beyin-Omurilik Sıvısı

İKH: İnfeksiyon Kontrol Hemşiresi 

  1. UYGULAMA

 CTF SUVAM TML’de panik bildirimi yapılacak testler ve sonuçlar aşağıdaki Panik Değer Tablosu’nda belirtilmiştir:

KOD

TESTİN ADI

PANİK DEĞER

906020

*Kan Kültürü (her yaşta)

Üreme

906160

Mikobakteri kültürü

Üreme

906170

Mikobakteri kültürü (otomatize)

Üreme

908290

Mikobakteri (PCR) (Sadece Balgam)

Pozitif Sonuç

906141

bc. arama (ARB) Direkt mikroskobi

Pozitif Sonuç

905672

Gaita kültürü (Salmonella-Shigella-Vibrio)

Üreme

905780

Campylobacter kültürü

Üreme

905870

Gaitada E. histolytica trofozootinin saptanması

Pozitif Sonuç

907350

Entamoeba hist. adezin antij.- Dışkı

Pozitif Sonuç

905661

Aspirat Kültürü (Perikard, vb)

Üreme

906223

Plevral Sıvı Kültürü

Üreme

905881

Eklem Sıvısı Kültürü

Üreme

906222

Periton Sıvı Kültürü

Üreme

906224

Safra Sıvısı Kültürü

Üreme

905730

BOS; Kültür

Üreme

905760

Boyalı Mikroskobik İnceleme (BOS’un Gram Boyaması)

Bakteri Görülmesi

907920

Plasmodium aranması (Kan Yayma)

Pozitif Sonuç

906660

Anti HIV (ELISA)

Reaktif sonuç

906670

Anti HIV (Kemiluminesans)

Reaktif sonuç

907470

HCV (ELISA)

Reaktif sonuç

907480

HCV (Kemoluminesans)

Reaktif sonuç

907440

HBsAg (ELISA)

Pozitif Sonuç

907450

HBsAg (Kemoluminesans)

Pozitif Sonuç

906540

Anti HAV IgM (ELISA)

Pozitif Sonuç

906570

Anti HAV IgM (ELISA)

Pozitif Sonuç

906290

VDRL-RPR

Reaktif sonuç

908090

TPHA-sifiliz

Pozitif Sonuç

906920

Anti toxoplazma IgM (ELISA)**

Pozitif Sonuç

906830

Anti rubella IgM (ELISA)**

Pozitif Sonuç

906380

Anti CMV lgM (ELISA)**

Pozitif Sonuç

907530

Herpes simpleks tip 1 IgM**

907570

Herpes simpleks tip 2 IgM**** Toxoplasma IgM, Rubella IgM, CMV IgM ve HSV IgM(0-6 Aylık bebeklerde, Gebelerde

 Ve  İmmunsupresif  hastalarda ve Transplant alıcılarında)

908070

Toxoplasma IgG avidite

Düşük avidite

907220

CMV IgG avidite

Düşük avidite

908000

Rubella IgG avidite

Düşük avidite

90.873.202

Viral meningoensefalit Etkenleri Paneli (HSV1, HSV2, VZV, EBV, CMV, HHV6, Enterovirus)

Pozitif Sonuç

90.873.201

Solunum Yolu Viral Etken Paneli (Influenza A ve B virüs)

Pozitif Sonuç

90.871.502

HIV İlaç Direnci Proteaz+RT bölgesinin dizi analizi (Proteaz inhibitörleri) (Viral yükün >1000 kopya/ml olması halinde yapılır)

Pozitif Sonuç

90.871.503

HIV İlaç Direnci İntegraz bölgesinin dizi analizi (İntegraz inhibitörleri) (Viral yükün >1000 kopya/ml olması halinde yapılır)

Pozitif Sonuç

90.871.403

CMV Virüsü İlaç Direnci-1 (UL-97 Bölgesi analizi)

Pozitif Sonuç

90.871.501

CMV Virüsü İlaç Direnci-2 (UL-54 Bölgesi analizi)

Pozitif Sonuç

908.290

Tüberküloz PCR

Pozitif Sonuç

Hızlı antijen testleri (Criptococcus, Grup B streptekok, H. influenza tip B, N. Menengitidis,str.pneumoniae)

Pozitif Sonuç

*: Nozokomiyal infeksiyon düşünülen durumlarda İKH’e bildirilir. 

  • Panik değerler, yatan hastada ilgili hekime/servis sorumlu hemşiresine, ayaktan hastada poliklinik hemşiresine iletilir. İletilen panik değerlerin, kim tarafından, kime, ne zaman iletildiği “Mikrobiyoloji Panik Değer Bildirim Formu” ile/LİS üzerinde kayıt altına alınır.
  • Tabloda (*) işareti ile belirlenmiş test sonuçlarında, nozokomiyal infeksiyon düşünülüyorsa panik değerler ayrıca “İnfeksiyon Kontrol Hemşiresi”ne de bildirilir.
  • Aşağıda belirtilen “Bildirimi Zorunlu Hastalıklar Listesi”nde yer alan sonuçlar ayrıca “Bildirimi Zorunlu Hastalık Bildirim Formu” doldurularak ………ya bildirilerek, arşivlenir.

Bildirimi Zorunlu Hastalık Listesi

6.İLGİLİ DÖKÜMANLAR

Mikrobiyoloji Panik Değer Bildirim Formu

Bildirimi Zorunlu Hastalık Bildirim Formu



İÜCTF SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

 

  1. AMAÇ

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama Ve Araştırma Merkezi Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı (CTF SUVAM TML) İşleyiş Prosedürü’nün amacı aşağıdaki süreçleri kapsamaktadır:

– TML örnek alma biriminde klinik örneklerin usulüne uygun bir şekilde alınmasını sağlamak

– Kliniklerden yetkili kişiler tarafından alınan klinik örneklerin usulüne uygun bir şekilde transferinin sağlanması

– Örnek Kabul Birimi tarafından “Numune Kabul ve Ret Kriterleri Talimatı”na göre klinik örneklerin kabul edilmesi

– Kabul edilen klinik örneklerin alt birimlere (Bakteriyoloji, Mikoloji, Parazitoloji, Seroloji, Mikobakteriyoloji, Moleküler Mikrobiyoloji alt birimleri) transferinin sağlanması

– Örneklerin validasyonu ve verifikasyonu yapılmış doğru ve güncel yöntemler ile analiz edilmelerinin sağlanması

– Analiz sonuçlarının yorumlanması ve onaylanması

– Sonuçların zamanında ilgililere ulaştırılmasının sağlanmasıdır.

  1. KAPSAM

CTF SUVAM TML’larını (Bakteriyoloji, Mikoloji, Parazitoloji, Seroloji, Mikobakteriyoloji, Moleküler Mikrobiyoloji alt birimleri), Örnek Kabul Birimi, Rapor Birimi, Depo, Ofis ve buralarda yapılan işlemleri kapsar.

  1. TANIMLAR

HBYS: Hastane Bilgi Yönetim Sistemi

LİS: Laboratuvar İşletim Sistemi

DKD: Dış Kalite Değerlendirme

 SORUMLULAR

CTF SUVAM TML sorumlusu, TML sorumlu yardımcıları, laboratuvar birim sorumluları, laboratuvar birim uzmanları, laboratuvar birim teknik danışmanları, birim depo ve malzeme sorumlusu, laboratuvar teknik personeli ve diğer personel.

  1. UYGULAMALAR

CTF SUVAM TML’de işleyişde yer alan preanalitik, analitik, postanalitik süreçlerde “Laboratuvar Güvenlik Rehberi”ne uygun olarak çalışılır.

  • Preanalitik İşlemler
    • CTF SUVAM TML kesintisiz hizmet verir. Mesai saatleri içinde çalışılan rutin testler ve laboratuvarlara örneklerin kabul saatleri “TML Test Rehberi”nde verilmiştir. Ayrıca hafta içi 16:00’dan sonra, hafta sonu ve tatil günlerinde çalışılan testler de “TML Test Rehberi”nde belirtilmiştir.
    • CTF SUVAM TML’den tetkik isteği, HBYS üzerinden yapılır.
    • Yatan Hasta örnekleri ilgili birimde, ilgili hekim ya da hemşire tarafından “Mikrobiyoloji Örneklerinin Alınması Talimatı”na uygun şekilde alınır, ilgili kliniğin bu işle görevlendirilmiş personeli tarafından “Örnek Transfer Talimatı” uyarınca Örnek Kabul Birimi’ne ulaştırılır. Örnek, “Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı Numune Kabul ve Ret Kriterleri Talimatı”na uygun ise işleme alınır, eğer uygun değil ise gönderen birim veya kişiye bu durumun bildirimi HBYS üzerinden ve/veya kayıt altına alınarak sözlü şekilde yapılarak uygun olan yeni örneğin temini sağlanır.
    • Ayaktan hastaların örnekleri, örnek alma biriminde görevli personel tarafından “Mikrobiyoloji Örneklerinin Alınması Talimatı”na uygun şekilde alınarak görevli personel tarafından “Örnek Transfer Talimatı”na uygun şekilde örnek kabul birimine ulaştırılır.
    • Yatan ve poliklinik takipli hastaların test sonuçları ilgili hekim tarafından HBYS üzerinden görülebilmektedir. Eğer hasta ayaktan poliklinik veya taburcu edilmiş hasta ise test sonuçlarına iki şekilde ulaşabilir. Birincisi, sonucu doğrudan hasta veya yakını CTF SUVAM TML Hasta Sonuç Rapor Alma Birimi’nden alabilir. İkincisi, sonuçlara on-line olarak da erişebilmektedir. Bu işlem için; TC kimlik numarası ve “Rapor Alma Kartı” üzerinde yazılı barkod numarasını girerek http://cerrahpasa.istanbul.edu.tr adresinden alabilmektedir.
    • CTF SUVAM TML Örnek Kabul Birimi’nde; örnekler barkodları okutularak kabul edilir. Kabulü yapılmış örnekler laboratuvar örnek transfer personeli tarafından ilgili alt birimlere analiz edilmek üzere dağıtılır. Alt birimlerde teslim alınan örneğin bu birim içinde örnek kabulü barkod okuyucu ile ayrıca yapılır. Eğer varsa laboratuvar alt birimindeki “Laboratuvar Kayıt Defteri”ne kaydedilir.
    • Gelen örnekler Test Çalışma Talimatı’na uygun olarak eğer aynı gün çalışılması gerekiyorsa aynı gün çalışılır. Aynı gün içinde çalışılmayacak örnekler (saat 16:00’dan sonra, tatil günlerinde gelen örnekler vb.) “Mikrobiyolojik Örnek Saklama Talimatı”na uygun olarak saklanır.
    • TML’de çalışılan tüm testlerde test hazırlık aşaması ve testin yapılışı ilgili “Test Çalışma Talimatları”nda belirtildiği şekilde gerçekleştirilir.
  1. a) Dış Kalite Kontrol:

Dış kalite kontrol sistemine dahil olan testlerde “TML İç ve Dış Kalite Kontrol Talimatı” uyarınca, dahil olunan programın gerektirdiği sıklıkta örnekler çalışılarak dış kalite kontrol sonuçları ilgili laboratuvar birim sorumlusu ve merkez laboratuvar sorumlu su (kalite birim sorumlusu) tarafından değerlendirildikten sonra sonuçlar değerlendirilmek üzere ilgili program yöneticisine iletilir. Gelen DKD sonuçları yine laboratuvar birim sorumlusu ve kalite birim sorumlusu tarafından değerlendirilir. Eğer uygun olmayan sonuçlar mevcut ise düzeltici önleyici faaliyetler birlikte planlanır.

  1. b) İç Kalite Kontrol: İç kalite kontroller de aynı talimat uyarınca gerçekleştirilir.
  • Laboratuvarda bulunan demirbaşa kayıtlı tüm cihaz, donanım ve ekipmanın kayıt ve zimmet işlemleri “Hastane Envanter Listesi”nde yer alır ve kayıtları Taşınır Mal Yönetimi Birimi tarafından tutulur. Bunun dışında, laboratuvarda bulunan tüm cihazlar için ayrıca bir “Laboratuvar Cihazları Envanter Listesi” ve laboratuvar envanterinden düşürülen cihazlar için de “Laboratuvar Envanterinden Düşürülen Cihazlar Listesi” bulunmaktadır. Bu listelerde kit karşılığı kurulan/demonte edilen cihazlar ve bunlara ait aksesuar/yardımcı ekipmanlar da yer alır. Cihazların envanter listesine işlenmesi ve düşürülmesi “Kit Karşılığı Cihaz Teslim Formu” ve Kit Karşılığı Cihaz Demontaj Formu” esas alınarak yapılır. Envanter listesinde yer alan cihazların takibi “Laboratuvar Cihazları Bakım ve Kalibrasyon Prosedürü” ne göre yapılır. Cihazların bakım ve kalibrasyonlarına ilişkin kayıtlar cihaz dosyalarında saklanır.
  • CTF SUVAM TML’de kullanılan tüm cihazlar “Cihaz Kullanım Talimatları” uyarınca kullanılır.
  1. İÜ İstanbul Tıp Fakültesi Biyomedikal Birimi tarafından kalibrasyonu yapılabilen

demirbaş cihazların bakım ve kalibrasyonları TML sorumlusu ile koordine edilerek belirli periyotlarda İÜ İstanbul Tıp Fakültesi Biyomedikal Birimi tarafından yapılır.

  1. İÜ İstanbul Tıp Fakültesi Biyomedikal Birimi tarafından kalibrasyonu yapılamayan

demirbaş cihazların bakım ve kalibrasyonları için CTF Hastane Müdürlüğü’nden bu cihazlar için yetkili servisler ile sözleşme yapılması için talep edilir.

  1. C) Kit karşılığı sözleşme ile alınmış cihazların bakım ve kalibrasyonları ise kalibrasyon zamanı geldiğinde ilgili laboratuvar birim sorumlusunun firmadan talebi ve CTF Hastane Müdürlüğü’nün takip ve kontrolünde ilgili firmalar tarafından planlanır ve gerçekleştirilir.
    • Kültür ekimleri ve bakteri identifikasyonu için gerekli besiyerleri, boya ve çözeltiler “Ulusal Mikrobiyoloji Standartları Rehberi” ve “Klinik Mikrobiyolojik Tanı Kitabı”’nda belirtilen talimatlara uygun olarak hazırlanır. Hazırlanan her tertip besiyeri, kullanıma uygunluk açısından “Referans Materyal Listesi”’nde yer alan standart kalite kontrol suşu/serumu/materyali ile kontrol edildikten sonra kullanıma sunulur.
    • Moleküler yöntemler ile yapılan testler için gelen örnekler önce “Moleküler yöntemler için Örneklerin Hazırlanması ve Saklanması Talimatı”na uygun olarak hazırlanır ve çalışılıncaya kadar “Mikrobiyolojik Örnek Saklama Talimatı”na uygun olarak saklanır.
    • Kullanılacak kit ve sarf malzemelerin miadı ve miktarı periyodik olarak “Laboratuvar Malzemelerinin Temini ve Stok Yönetimi Prosedürü” uyarınca kontrol edilir.
    • Tüm laboratuvar teknik alanlarının ve depoların sıcaklık-nem takibi günlük olarak yapılır ve Ortam Sıcaklık ve Nem Takip Formu’nda kayıt altına alınır.
  • Analitik İşlemler:
    • Laboratuvara ulaşan tüm örnekler ilgili personel tarafından “Örnek Kabul Red Talimatı”na göre değerlendirilerek kabul ya da reddedilir. Örnek reddinin yoğun olarak yaşandığı servislerde nedene yönelik iyileştirme çalışmaları yapılır.
    • Çalışılması uygun görülen tüm örnekler ilgili “Test Çalışma Talimatlarında belirtilen şekilde çalışılır.
  • Post-analitik işlemler
    • Sonuçlanan tüm testler önce ilgili laboratuvar teknik personeli, ardından mikrobiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir. Uyumsuz ya da hatalı olduğu düşünülen testler tekrar çalışılır.
    • Hasta test sonuçlarında; kendi içinde uyumsuz sonuçlar ya da kritik değerler saptandığında testi çalışan laboratuvar teknik personeli en kısa sürede ilgili uzmanı uyarır. Hastanın önceki sonuçlarıyla uyumsuz sonuçlar tespit edildiğinde gerekirse hastadan yeniden örnek alınarak test tekrarlanabilir.
    • İşlemi biten örneklerin sonuçları otomatize sistemlerde doğrudan LİS’e aktarılır, manuel testlerin sonuçları ise ilgili teknisyen tarafından HBYS’e/LİS’e aktarılır ve uzman tarafından onaylandıktan sonra raporlanır.
    • Testlerin sonuçlanma süreleri “TML Test Rehberi”nde belirtilmiştir. Hastalar veya hekimleri test raporlarını 1.5’de tarif edildiği şekilde alabilirler.
    • “Panik Değer Listesi”nde yer alan sonuçlar tespit edildiğinde “Panik Değer Bildirim Talimatı” uyarınca; panik değeri bildirmekle yükümlü laboratuvar birim teknik sorumlusu veya laboratuvar sorumlu uzmanı (ları) tarafından öncelikle HBYS üzerinden bildirimi yapılır. Gerektiğinde ise uzman görüşü alınarak yatan hastalarda ilgili klinik hemşiresi ya da hekimi, ayaktan hastalarda hastanın kendisi ya da yakını telefonla bilgilendirilir. Hasta ya da yakını bilgilendirilirken doğrudan sonuç söylenmez, hasta kuruma davet edilir.
    • Çalışılan örnekler “Mikrobiyolojik Örnek Saklama Talimatı”na uygun olarak saklanır.
    • TMKL’de üretilen tüm atıklar “Atık Yönetim Prosedürü”/“Tıbbi Atık Yönetimi Talimatı” uyarınca ayrıştırılır ve uzaklaştırılır.
  1. İLGİLİ DÖKÜMANLAR
    • TML Test Rehberi
    • Laboratuvar Güvenlik Rehberi
    • Mikrobiyoloji Örneklerinin Alınması Talimatı
    • Örnek Transfer Talimatı
    • Mikrobiyolojik Örnek Saklama Talimatı
    • Test Çalışma Talimatları = Örnek İnceleme Talimatı”(test – kültür ?) ”(Parazitolojik, mikolojik, bakteriyolojik, serolojik)
    • TMKL İç ve Dış Kalite Kontrol Talimatı
    • Cihaz Kullanım Talimatları
    • Besiyeri Hazırlama Talimatı
    • PCR Örnek Hazırlama ve Saklama Talimatı (test rehberi)
    • Örnek Kabul Red Talimatı
    • Örnek Ekim Talimatı
    • Preparat Boyama Talimatı
    • Bakteri İdentifikasyonu ve Antibiyotik Duyarlılık Testi Talimatı
    • Panik Değer Listesi
    • Panik Değer Bildirim Talimatı
    • Laboratuvar Cihazları Envanter Listesi

Ortam Sıcaklık ve Nem Takip Formu 

DIŞ KAYNAKLI DÖKÜMANLAR

  • Bilgehan H. Klinik Mikrobiyolojik Tanı. Barış Yayınları Fakülteler Kitabevi. 1. Baskı, 1992
  • C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Ulusal Mikrobiyoloji Standartları Bulaşıcı Hastalıklar Laboratuvar Tanı Rehberi, 2014 – Ankara. 1. Baskı.
  • Klinik Örnekten Sonuç Raporuna Uygulama Rehberleri. KLİMUD, 2015, Ankara

 


Adres: 

İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kampüsü Acil Servis Binası, 1. Kat, Kocamustafapaşa, Fatih- İstanbul Telefon: +90 (212) 414 30 00 (Dahili:21993)

1mik-hatita

    2mik-hatita